Waar is de Muur gebleven?

Ruim 28 jaar was Berlijn gedeeld door de 43 kilometer lange muur, die op 13 augustus 1961 werd gebouwd. De Oost-Duitsers bedachten ingenieuze plannen uit om te vluchten, in auto's met dubbele bodems of via tunnels. In de Bernauerstrasse, pal langs de grensstrook, sprongen moeders met kinderen uit de ramen naar West-Berlijn. Het meest spectaculair was de ballonvlucht van twee families uit Thüringen, die over de grens naar Beieren vlogen. Geschat wordt dat er 943 mensen tijdens een vluchtpoging om het leven zijn gekomen.

Nu is in Berlijn nauwelijks nog iets te vinden van de antifascistische `Schutzwall'. De meeste stukken Muur zijn naar het buitenland verdwenen. De paus heeft een stuk, Ronald Reagan en ook de Kennedy-familie. Zelfs de Amerikaanse inlichtingendienst CIA heeft drie delen van de beschilderde Muur weten te bemachtigen met daarop de tekst `Tear down the Wall'. Intussen proberen de Berlijners te redden wat er nog te redden valt.

De afbraak van de muur begon al meteen in de nacht van 9 op 10 november 1989. Met beitels en hamers gingen Oost- en West-Duitsers de Muur te lijf, sommigen uit agressie, anderen (`Mauerspechte') wilden een stukje Muur als herinnering.

Kort na de val begon het Nationale Volksleger van de DDR met de systematische afbraak ervan. Delen muur werden snel verkocht om deviezen binnen te halen. Een catalogus werd zelfs uitgebracht met kleurige stukken muur – de `oorspronkelijkheid' werd gegarandeerd. De totale opbrengst bedroeg tot die tijd een slordige twee miljoen mark.

Na de hereniging van de beide Duitslanden op 3 oktober 1990, kreeg de Bundeswehr opdracht de rest van de Muur af te breken, hetgeen nog eens zes miljoen opleverde. Maar de opbrengst staat niet in verhouding tot de kosten van het neerhalen: 170 miljoen mark.

Op spaarzame plekken in Berlijn zijn nog stukken Muur bewaard gebleven. Op Potsdamer Platz staan nog drie delen, die worden weggehaald omdat het dure bouwgrond betreft. Later worden ze teruggezet in een `muurpark' op het plein. Maar het grootste deel van de Berlijnse Muur is in asfalt verwerkt: voor nieuwe wegen.