Vluchtweg paus open in jubeljaar

De 700 meter lange gang waardoor pausen bij een aanval konden vluchten van de paleizen van het Vaticaan naar de moeilijk neembare Engelenburcht, zal volgend jaar voor het eerst worden opengesteld voor het publiek.

Deze passetto is in het jaar 1277 bovenop een bestaande muur gebouwd. De gang loopt duidelijk zichtbaar dwars door de middeleeuwse wijk Borgo, tussen het Vaticaan en de Tiber, maar was van binnen niet te bezichtigen. Ter gelegenheid van het jubeljaar is dit historische bouwwerk voor 9 miljoen gulden gerestaureerd.

De architect die de leiding heeft gehad over de restauratie, Patrizia Marchetti, zei dat de gang waarschijnlijk in januari of februari al kan worden opengesteld voor het publiek. Bij het herstelwerk zijn geen historische vondsten gedaan. Marchetti vertelde dat de interessantste ontdekkingen resten van opschriften waren van mensen die zich tijdens de oorlog in de gang hebben schuilgehouden voor het fascistische bewind en, na 1943, de Duitse bezetters.

Na de oorlog is een deel van de gang gebruikt door zwervers en als vluchtweg voor inbrekers in huizen in de Borgo.

De gang is gebouwd in opdracht van paus Nicolaas III, die met de voortdurende invallen van buitenlandse legers op Italiaans grondgebied wilde kunnen beschikken over een betrouwbare vluchtweg. Latere pausen hebben de gang versterkt en er hun wapens op aangebracht. In een veel beschreven dramatisch moment gebruikte paus Clemens VII de gang in het jaar 1527 om te proberen te ontkomen aan de Duitse huurlingen van Karel V die de stad plunderden. De toenmalige Venetiaanse ambassadeur beschreef hoe de paus met een kaars in zijn hand ,,wegzweefde als een witte geest'' terwijl de Zwitserse gardes probeerden de Duitsers tegen te houden. Bij de daaropvolgende belegering van de Engelenburcht hielden de pausgezinden aanvankelijk stand, maar later werd Clemens toch gearresteerd.

De gang was na de Tweede Wereldoorlog in verval geraakt wegens een juridisch geschil tussen het Vaticaan en de Italiaanse staat. Volgens een akkoord uit 1991 valt de gang nu officieel onder Italië, maar daar is later een kleine correctie op aangebracht. De eerste tachtig meter zijn teruggegeven aan het Vaticaan, om een betere grensbewaking mogelijk te maken.

    • Marc Leijendekker