Een Beetje Buisman

Mijn espressomachine snort tevreden. Ik ben benieuwd hoe de koffie zal smaken. Ik heb er namelijk een beetje Buisman aan toegevoegd. Buisman in de kleine blauwe blikken busjes had veertig, vijftig jaar geleden in heel veel huishoudens een vaste plaats naast de koffiebus. Het donkerbruine gruis heette de koffiesmaak te versterken. Op die manier kon er op de dure koffie bezuinigd worden. Er werd in die tijd nog heel goed op de kleintjes gelet.

Tientallen jaren heb ik Buisman niet meer gezien tot ik onlangs de nieuwe grootgrutterij van AH onder het Museumplein binnenliep en daar naast de oploskoffie potjes Buisman zag staan. In twee soorten nog wel. Buisman Royal in grote en kleine glazen potjes met blauwe wikkel en deksel, en Buisman Classic, alleen in kleine potjes en uitgevoerd in geelbruin. Navraag bij de Koninklijke Buisman BV in Zwartsluis leerde mij dat de Classic inderdaad de klassieke Buisman was. De Royal, in 1989 ontwikkeld, was door een speciale behandeling veel minder hygroscopisch, werd dus minder snel een harde klomp en kon daarom ook in een groter potje worden aangeboden. De basis van het product is nog steeds gebrande suiker. De omzet is nog maar een fractie van die van vroeger.

Er is nogal wat veranderd op koffiegebied, niet alleen thuis, maar ook in de horeca waar de diverse filterapparaten bijna allemaal vervangen zijn door espressomachines en de bordjes met de tekst 'DE KOFFIE IS KLAAR' achter de caféruiten zijn weggehaald. Hoe lang al, vroeg ik mij altijd af bij het zien van zo'n bordje. Toen ik klein was zette mijn moeder nog ouderwetse pruttelkoffie in zo'n grote geëmailleerde kan. Ik mocht vaak de koffie malen. Een handvol koffiebonen bovenin de handmolen, dekseltje dicht en draaien maar. Ik hield het vierkante houten apparaatje iets achterover tussen mijn knieën geklemd zodat het laatje er niet uit kon schieten. Eenmaal gemalen werd de koffie los onderin de pot gestort, een schepje Buisman erbij – in de potjes zit nog steeds hetzelfde blikken lepeltje, alleen is het tegenwoordig goudkleurig – en kokend water erop. Na vijf minuten trekken op een roostertje op de kachel was de koffie klaar. Door een zeefje werd hij ingeschonken om de drab buiten het kopje te houden. Hetzelfde gebeurde met de warme melk, want vellen in de koffie waren voor de meeste koffiedrinkers iets vreselijks.

In sommige gezinnen goten de mannen die hun koffie te heet vonden deze destijds in het schoteltje om dit vervolgens al slurpend aan de mond te zetten. Vrouwen heb ik dit nooit zien doen. En om aan te geven dat men genoeg koffie gedronken had werd vaak het kopje omgekeerd op het schoteltje gezet.

Mijn espresso smaakt inderdaad iets pittiger, maar tegelijkertijd proef ik wat minder van mijn Brandmeester Aficionado. Ik denk niet dat ik ooit nog een potje Buisman zal aanschaffen.

Van pijn in mijn maag, ofwel de `Ziekte van Buisman', heb ik gelukkig geen last.

    • Gerrit Kolthof