Spaanse banksector wil Europa veroveren

De Spaanse bankensector is tegenwoordig volop in beweging en radicaal veranderd. Uit een keten van relatief kleine banken zijn in korte tijd twee conquistadores ontstaan die zich opmaken om Europa te veroveren.

De afgelopen weken is er flink wat afgelachen op de financiële pagina's in de Spaanse pers. Vanaf de rozekleurige pagina's straalde het bankiersgeluk de lezers tegemoet: Emilio Ybarra en Francisco González, bestuursvoorzitters van respectievelijk de Banco Bilbao Vizcaya (BBV) en Argentaria, schudden elkaar schaterend de hand. Twee weken geleden maakten de twee de fusie van hun banken bekend.

Het Spaanse panorama van versplintering in de banksector is binnen een jaar radicaal veranderd. Naast de nieuwe bank BBVA ontstond in januari de Banco Santander Central Hispano (BSCH) uit een fusie van de Banco Santander en de Banco Central Hispano. Spanje heeft daarmee plotseling twee bankreuzen die meetellen in Europa. In termen van beurskapitalisatie bezet de nieuwe BBVA met 37 miljard euro de tweede plaats op de Europese markt na de Deutsche Bank (39 miljard euro). De BSCH staat nummer drie met 34 miljard euro. ABN Amro volgt op vier met 32 miljard euro.

Over het doel van de fusies laten de bankiers weinig misverstand bestaan. BBV-voorman Ybarra: ,,De nieuwe bank moet een leider op Europees en wereldniveau worden'. Zijn collega González van Argentaria: ,,Dit is slechts één stap naar meer ambitieuze doelen. Het beste komt nog.' De financiële conquistadores in Spanje staan klaar om de Euromarkt en daarmee de wereld te veroveren.

Malicieus gesproken was het de bankzwendel bij de Spaanse zakenbank Banesto die de concentratiegolf op de Spaanse markt een stevige zet in de goede richting heeft gegeven. Door tientallen miljoenen guldens naar zijn eigen bankrekeningen weg te sluizen bracht de bankier Mario Conde Banesto zichzelf eind 1993 aan de rand van het bankroet. Na een reddingsoperatie onder leiding van de Spaanse centrale bank belandde Banesto in de etalage. De overname door de Banco Santander van Emilio Botín – achter BBV en Argentaria de kleinste van de drie bieders – kwam als een verrassing en maakte Santander in één klap tot de leidende bank van Spanje.

Dat zette de verhoudingen in de sector op scherp. Eind jaren tachtig beheerste een achttal banken de Spaanse markt, met BBV op kop. BBV is zelf ontstaan uit een fusie van twee Baskische banken en fungeert als leerschool voor veel bankiers. Naast Santander concentreerde de markt zich nu in de door de staat beheerste Argentaria-groep, de Banco Central Hispano en de aanzienlijk kleinere Banco Popular, thuisbank van het katholieke organisatie Opus Dei.

Dat er verder gefuseerd zou gaan worden was duidelijk. Tal van speculaties over mogelijke combinaties deden de ronde. Het was andermaal Emilio Botín van de Banco Santander die met het samengaan met BCH het voortouw nam. De nieuwe partners vullen elkaar mooi aan. Santander is sterker aanwezig met zijn banken in Latijns-Amerika, terwijl BCH steviger in het zadel zit op het gebied van pensioenen en verzekeringen. Hoewel het duidelijk was dat de BBV als nummer twee niet stil zou blijven zitten, kwam de fusie met het inmiddels geprivatiseerde Argentaria toch als een verrassing.

BBV heeft namelijk haar hoofdzetel in een kantoorkolos in het Baskische Bilbao. Argentaria, in naam fusiepartner, maar aanzienlijk kleiner dan BBV, zetelt in het door de Baskische nationalisten verfoeide Madrid. Vooralsnog zullen beide hoofdzetels naast elkaar blijven bestaan, maar opmerkelijk weinig werd vernomen over de toekomstige zetel van de nieuwe combinatie BBVA. BBVA is in termen van activa, klanten en bankkantoren kleiner dan de rivaliserende BSCH, maar streeft nu al de positie van zijn concurrent op het Zuid-Amerikaanse continent voorbij. Met een sterke aanwezigheid in vrijwel alle Latijns-Amerikaanse landen heeft de nieuwe combinatie tien miljoen klanten en een totaal vermogen van 3 biljoen peseta's (18 miljard euro).

Toch lijkt het vooral de Europese markt waaraan de grootste prioriteit wordt toegekend. BBV-topman Ybarra was al enige tijd in de weer met het zoeken van allianties in Frankrijk, Portugal en Italië. In het laatste land, waar de BBVA reeds tien procent in BNL bezit, zijn de besprekingen met de bank Unicredito verreweg het interessantste. Unicredito is in omvang enigszins te vergelijken met BBV. Uit deze alliantie zou een reus kunnen ontstaan. ,,Als de gesprekken in Italië hun gunstige koers blijven volgen, krijgt de nieuwe bank een duidelijke leidende rol in Europa en de wereld', aldus bankvoorzitter Ybarra.

Concurrent BSCH roert zich eveneens op de Europese markt. Zo zou de bank werken aan een alliantie met de Franse Société Générale. De Britse Sunday Times meldde afgelopen weekeinde dat BSCH samen met partner Royal Bank of Scotland vergaande voorbereidingen heeft gedaan om een bod uit te brengen op de Britse NatWest bank. De bankencombinatie zou daarmee het vijandige bod op NatWest willen aftroeven dat eind september werd gedaan door de Bank of Scotland. BSCH bezit al een kleine tien procent van de aandelen in de Royal Bank of Scotland en zou na een overname dertig procent in NatWest krijgen.

De vraag is vooral wat er met de overblijvers in de markt gebeurt. Enigszins meewarig gaan de blikken richting Banco Popular. Met 3,5 miljoen klanten en ruim tweeduizend kantoren geldt de Banco Popular als een van de meest rendabele banken in Spanje. De bankdirectie, nauw verwant aan de uiterst conservatieve Opus Dei beweging, heeft altijd het uitgangspunt gehanteerd dat rentabiliteit niet noodzakelijkerwijs gekoppeld hoeft te zijn aan omvang. Wie de uitgewoonde kantoren van de bank bezoekt, kan zich evenwel niet aan de indruk onttrekken dat Banco Popular haar rendement vooral haalt uit misplaatste zuinigheid. En met de geslonken marges in de traditionele retailmarkt alsmede de steeds kritischer worden cliëntèle, is het maar de vraag of de bank haar positie staande kan houden. Pikant detail in dit opzicht is dat een samenwerkingsverband met de Nederlandse Rabobank, vooral gericht op de agrarische markt, twee jaar geleden op de klippen liep door `cultuurverschillen'. Die lieten zich vooral herleiden tot trage besluitvorming aan Spaanse zijde. Hoewel de leiding zweert bij een onafhankelijk voortbestaan op de Spaanse markt, is het niet onwaarschijnlijk dat ook Popular zich vroeger of later zal moeten laten opkopen.

Spaanse banken

In het artikel Spaanse banksector wil Europa veroveren (in de krant van maandag 8 november, pagina 13) staat dat de Spaanse banken BBVA en BSCH tot de grootste drie banken van Europa behoren. Uit de afgebeelde illustratie blijkt echter dat deze instellingen een positie in de middenmoot bekleden.

    • Steven Adolf