Charles Mingus

,,Mingus zei over zichzelf altijd `I am three: me, myself and I'. Hij was inderdaad afwisselend zo naïef als een baby, zo gewelddadig als een volwassen, loopse beer en zo diepzinnig als een filosoof. Die drie verschillende delen van zijn identiteit zaten elkaar soms danig in de weg, maar ze zorgden wel voor een heel productieve spanning.''

Twintig jaar na de dood van Charles Mingus, vond bassist Eric van der Westen het hoog tijd om de muziek van de bassist, bandleider en componist onder de loep te nemen en de waarde ervan voor de hedendaagse compositie- en concertpraktijk te onderzoeken. Hiertoe vroeg hij zeven componisten uit de jazz en hedendaagse muziek om ieder een stuk van Mingus te bewerken naar eigen inzicht. Zelf nam Van der Westen Selfportrait in three colours onder handen. Tijdens een landelijke tournee zal de twaalfkoppige bigband Quadrant Extended de acht stukken opvoeren onder de titel `Me, myself and I, looking at the music of Charles Mingus.'

,,Dit project is een logisch onderdeel van mijn eigen verkenning van Mingus' muziek, die ook drieledig is. Als bassist en componist heb ik eerst Mingus geïmiteerd. En daarna heb ik zijn invloeden verwerkt in een eigen stijl. Nu is het tijd voor de derde, laatste stap: kijken hoe anderen Mingus verwerken en zien in hoeverre hun visie overeenkomt of verschilt van de mijne. Het is het sluitstuk van een leerproces; de cirkel is rond.

,,Het gevaar met een project als dit is natuurlijk dat het publiek Mingus-muziek verwacht. Maar gewoon een Mingus-nummer spelen en lekker swingen, dat is veel te gemakkelijk. Ik heb ook bewust geen stukken als Pork Pie Hat en Better git it in your soul geselecteerd. Die zijn zo bekend dat het bijna onmogelijk is de vrijheid te nemen er iets nieuws van te maken. Uiteindelijk heb ik gekozen voor grotere, verder doorgecomponeerde werken als Remember Rockefeller at Attica en Reincarnation of a Lovebird.

,,Soms overvalt me het gevoel dat we bezig zijn met heiligschennis, maar anderzijds zijn er in de bewerkingen elementen aanwezig die duidelijk herkenbaar zijn als Mingus. Zo heeft Chiel Meijering de energie van zijn spel en compositie omgezet in een suite met een moordend tempo. Als een sneltrein vliegt hij door een stilistisch Mingus-landschap. Roderik de Man werkt veel detailistischer. Hij is dichtbij de structuur van Sue's Changes gebleven, maar heeft de volgorde van de secties veranderd. Onder de titel Changing Sue geeft hij commentaar op het origineel. Aan de andere kant van het spectrum staat Jacques Palinckx. Die gaat veel vrijer om met de compositie die hij gekozen heeft. Binnen zijn bewerking van Fables of Faubes verwerkt hij alle uitvoeringen die er door de jaren heen van het nummer gemaakt zijn en plaatst hij Mingus in een historisch perspectief.

,,Pas als je op zo'n directe en intensieve manier bezig bent met Mingus' muziek, besef je de waarde van zijn werk ten volle. Hij was de grote initiator van de collectieve improvisatie en hij gaf al eind jaren veertig de aanzet voor de free jazz die pas vijftien jaar later tot bloei kwam. Tot het einde van zijn leven in 1979 heeft hij altijd zijn ogen wijdopen gehad voor nieuwe dingen. Hij bleef ook altijd oude stukken herschrijven om ze aan het geluid van de tijd aan te passen. Op een van zijn laatste platen nam hij bijvoorbeeld een dertig jaar oud nummer op, maar dan helemaal in een rock-sfeer. Wat dat betreft is dit project geheel in de geest van Mingus: wij plaatsen hem in het heden.''

Eric van der Westen's Quadrant: `Me, myself and I, looking at the music of Charles Mingus'. Tournee: 20/11 t/m 17/12. Inl. (013) 5321521.

    • Edo Dijksterhuis