75 JAAR NCRV

,,De kinderen die voor het eerst Swiebertje slimmer zagen wezen dan Bromsnor, zijn inmiddels tegen de dertig'', schreef deze krant in 1975, toen de zwerver met het gedeukte hoedje en het geknepen stemmetje na twintig jaar en 143 vrolijke avonturen definitief afscheid had genomen. ,,Hun kinderen zullen weer aan hùn kinderen vertellen, dat toen ze klein waren er op de televisie een lieve zwerver was om wie je erg kon lachen. Zodat de NCRV het bij haar 75-jarig jubileum in het jaar 2000 aan haar kleine kijkers verplicht zal zijn een feestelijke herhaling te vertonen.''

Hij vergiste zich één jaar, maar verder had de tv-recensent van toen het volledig bij het rechte eind. Komend weekeinde viert de NCRV haar 75-jarig bestaan en de onvermijdelijke Swiebertje-herhaling is te zien op de vroege zondagochtend. Bovendien brengt Jos Brink de hoofdrolspelers Joop Doderer en Riek Schagen (Saartje) bijeen in een extra aflevering van Jos op 1, op maandagmiddag. Een jubileum zonder de held van toen is nu eenmaal niet denkbaar.

Voor de in 1993 overleden John Uit den Boogaard, die al in de jaren dertig als werkloos onderwijzer de eerste Swiebertje-boeken schreef omdat hij op de Veluwe een landloper had leren kennen, was de tv-populariteit van zijn creatie volstrekt verklaarbaar. Steevast antwoordde hij op de vraag waarom Swiebertje zo'n succes was: ,,Joop Doderer.'' Niet de onwrikbare verhoudingen tussen het knusse zwervertje, de vaderlijke burgemeester, de opgeblazen agent Bromsnor en de moederlijke Saartje in de keuken van de burgemeesterswoning; niet het onderliggende verlangen naar de overzichtelijke verhoudingen in zo'n pastoraal dorp, maar de hoofdrolspeler.

Joop Doderer, die bij het cabaret van Wim Sonneveld komische scènes had leren spelen, verjoeg de sfeer van ouderwetsigheid met zijn hele arsenaal aan kluchttrucs: struikelen, stotteren en kinderlijke stoutigheid. In de eerste jaren, toen de afleveringen nog rechtstreeks werden uitgezonden, zag men de camera's soms schudden en was af en toe onderdrukt geproest hoorbaar. Het openingslied zei het al: ,,Onze Swieber, die steeds malle dingen doet.''

(Tekst Henk van Gelder, Foto ANP)

    • Henk van Gelder