Steeds meer organisaties met goed doel

. Het aantal goededoelenorganisaties dat een gunstige behandeling krijgt van de belastingdienst stijgt spectaculair. In nog geen twee jaar tijd is hun aantal met drieduizend toegenomen tot circa dertienduizend.

Dit blijkt uit gegevens van de belastingdienst in Den Bosch. Deskundigen schrijven de groei toe aan onder meer de toenemende rijkdom in Nederland, de terugtredende overheid en een veranderende mentaliteit in het bedrijfsleven. Goededoelenorganisaties (instellingen die met hun geld het algemeen nut dienen: charitatieve, kerkelijke, culturele en wetenschappelijke instellingen) kunnen op basis van artikel 24 lid 4 van de Successiewet (uit 1956) in aanmerking komen voor belastingvrijstelling. Over giften aan deze instellingen hoeft geen of minder belasting te worden betaald. En de instellingen zelf hoeven ook nauwelijks belasting te betalen.

Dit jaar hebben zo'n 1.700 instellingen bij de belastingdienst een dergelijke belastingvrijstelling aangevraagd, zo heeft een woordvoerder van de belastingdienst meegedeeld. In 1997 waren dat nog 1.300. Totaal zijn er inmiddels zo'n 13.000 van dit soort artikel-24 instellingen, aldus de zegsman. Dr. Theo Schuyt, als onderzoeker op het gebied van goede doelen verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, spreekt van ,,een enorme toename''.

De belastingdienst weet niet hoeveel het gezamenlijke vermogen van deze instellingen bedraagt, noch hoeveel ze jaarlijks gezamenlijk aan goede doelen geven. De fiscus zegt niet te weten hoeveel inkomsten het Rijk derft door artikel 24. ,,Dat weet niemand'', aldus Schuyt. Hij durft zelf ook geen schatting te doen.

De belastingdienst krijgt wel meer belangstelling voor de wijze waarop organisaties opereren die pretenderen goede doelen te dienen, constateert directeur Rien van Gendt van de Bernhard van Leer Foundation in Den Haag. ,,De fiscus houdt ze tegenwoordig steeds vaker tegen het licht'', aldus Van Gendt, om te zien of ze de middelen besteden in overeenstemming met het doel waarvoor ze belastingvrijstelling hebben gekregen.

Afgelopen maand kwam aan het licht dat de financiële reserves van de grootste organisaties die geld werven voor goede doelen de afgelopen jaren fors zijn gestegen dankzij onder andere de aanhoudende stijging van de beurskoersen. Het totale eigen vermogen van de vijf grootste fondsenwervende instellingen bedroeg eind vorig jaar bijna 1,5 miljard gulden.

In de branche is inmiddels een discussie gaande of de hoogte van de eigen reserves van geld wervende goededoelenorganisaties niet aan een maximum moet worden gebonden, zoals in de Verenigde Staten het geval is.

    • Geert van Asbeck