ENZYM DAT PLAQUE BIJ ALZHEIMER VORMT IS EINDELIJK GEVONDEN

Wetenschappers van Amgen, een biotechbedrijf in Californië, hebben een enzym gevonden dat betrokken is bij de vorming van het eiwit amyloïde (Science, 22 okt). Bij patiënten met de ziekte van Alzheimer hecht dit eiwit zich rond de haarvaten in de hersenen en klontert samen in seniele plaques. De ophopende eiwitresten worden beschouwd als de oorzaak van de ziekte van Alzheimer. De vondst biedt een aangrijpingspunt voor een mogelijke therapie. Blokkeren van het enzym zou de vorming van amyloïde blokkeren.

Het voorlopereiwit van amyloïde, amyloïde precursor protein (APP), wordt door eiwitsplitsende enzymen (proteasen) in stukken geknipt. De verantwoordelijke enzymen voor dit splitsen waren nog niet opgespoord, wél werden de onbekende enzymen alvast -secretase en -secretase genoemd.

De wetenschappers van Amgen hebben twee jaar naar het -secretase gezocht. De onderzoekers vonden een gen dat codeert voor een enzym dat precies het APP bewerkt zoals -secretase doet. Het gevonden gen werd met behulp van een cytomegalovirus vector in het DNA van menselijke niercellen gebracht. De hoeveelheid amyloïde in de niercellen steeg daarna meteen. Ook knipte het gevonden enzym het APP precies in tweeën op de plaats waar -secretase dat doet. Uit deze resultaten concluderen de onderzoekers dat ze het lang gezochte -secretase gevonden hebben. Ze doopten het gevonden enzym BACE (ß-site APP-cleaving enzyme).

Vervolgens lukte het de onderzoekers om in de reageerbuis met antisense nucleotiden het messenger RNA van BACE weg te vangen. Antisense nucleotiden zijn precies het complement van een deel van de basevolgorde waaruit het messenger RNA bestaat. De antisense nucleotiden hechten aan het messenger RNA en voorkómen zo dat het messenger RNA in de ribosomen uitgelezen wordt. Het eiwit waarvoor het messenger RNA codeert wordt dan niet in de ribosomen gemaakt. Door gebruik te maken van antisense nucleotiden verhinderden de onderzoekers de productie van BACE, waardoor er geen amyloïde gevormd werd. (Nienke van Trommel)

    • Nienke van Trommel