Boerenoorlog

In zijn artikel over zwarten in de Zuid-Afrikaanse oorlog (Z 23 oktober) heeft Lolke van der Heide ten onrechte beweerd dat Peter Warwick, Black People and the South African War (Cambridge 1983), het enige boek over het onderwerp is. Daarbij ziet hij over het hoofd het minstens zo indrukwekkende Abraham Esau's War: A Black South African war in the Cape, 1899-1902, (Cambridge 1991) van Bill Nasson (zijn algemeen geschiedenis over de oorlog zal trouwens binnenkort in een Nederlandse vertaling verschijnen.)

Opmerkelijker is dat in het artikel, maar ook daarbuiten, het aandeel van zwarten in de oorlog wordt beperkt tot hun rollen in de door blanken geleide instituties, zoals soldaten, wagenbestuurders, slachtoffers in de concentratiekampen enz. De actieve, zelfstandige rol van zwarten tijdens de oorlog wordt nog steeds verwaarloosd. Grote gedeelten van vooral het Transvaalse platteland werden door zijn Afrikanse bewoners overgenomen. Toen bijvoorbeeld Louis Botha, Transvaals generaal en later minister-president, terugkeerde naar zijn Mpumalanga boerderij, kreeg hij te horen dat hij daar niets te zoeken had en dat hij beter kon vertrekken.

Deze plattelandsopstand was een van de belangrijkste redenen voor de uiteindelijke overgave van de Transvaalse en Vrijstaatse krijgsmachten, omdat zij terecht begrepen dat de Britten de oude orde van blanke heerschappij zouden herstellen.

Het is wel te begrijpen dat de huidige Zuid-Afrikaanse regering niet benadrukt wat in feite een gewelddadig afgedwongen landhervorming was. De problemen rondom landclaims zijn te gevoelig om dit stukje geschiedenis op te rakelen.

    • Universiteit Leiden
    • Robert Ross
    • Coördinator Afrikanistiek