Voorschot op een te mooie toekomst

Volgens bankpresident Nout Wellink storten de Nederlanders zich als lemmingen op de huizenmarkt. De eerste slachtoffers dienen zich aan. ,,Mensen hebben een grenzeloos vertrouwen in de eigen toekomst''.

Niet alleen de banken hebben het druk in tijden dat de bomen tot in de hemel groeien. Ook de gemeentelijke kredietbanken hebben het druk. Zij vangen de mensen op die hun schulden niet meer kunnen terugbetalen. Voorzitter J. Siebols van de Nederlandse Vereniging van Volksbanken maakt zich ernstig zorgen. Het aantal schuldgevallen dat dit jaar op het bordje van de kredietbanken komt is in één jaar met ruim 20 procent toegenomen tot 38.000.

Vijf vragen.

Heel weinig mensen zijn werkloos en de rente is nog steeds erg laag. Hoe kunnen dan toch zoveel mensen in problemen komen?

,,Met krediet nemen mensen een voorschot op toekomstige welvaart. Probleem is dat zelfs in economisch gunstige tijden de optimistische verwachting niet altijd wordt bewaarheid. Ziekte, relatieproblemen, tijdelijke werkloosheid. Veel Volksbanken kunnen de problemen nu al moeilijk aan en hebben wachtlijsten van enkele maanden, terwijl massaontslagen nog niet aan de orde zijn.''

Maar wat gebeurt er wanneer we in een recessie belanden?

,,Daar maak ik me ernstig zorgen over. Denk eens aan een flinke renteverhoging die in de komende jaren kan optreden. Dan komt aan de stijgende huizenprijzen direct een eind. Nu lossen veel mensen hun liquiditeitsproblemen op door hun hypotheek over te sluiten: dat gaat nog goed, want door de gestegen waarde van hun huis kan de schuld worden verhoogd.

Ook uit de kwartaalcijfers over de hypotheekmarkt die het CBS gisteren presenteerde blijkt de helft van de nieuwe (183.000) hypotheken uit oversluitingen te bestaan. Dan weten wij genoeg. Dat gaat dan vooral om consumptieve bestedingen. Dit gecombineerd met bestellingen bij postorderbedrijven en geldleningen bij bemiddelaars en dan begrijpt u wat er dagelijks op ons bordje komt.''

Aan welke kenmerken voldoet die groep van 38.000 probleemgevallen?

,,In veel gevallen gaat het om mensen in de leeftijdsgroep van 20 tot 35 jaar. Daar is de kans op ongelukjes, zoals relatieproblemen, groot. Tegelijk zet die groep, met vaak kleine kinderen, de eerste pasjes op de huizenmarkt: onder de 3 ton hoef je nauwelijks te kijken.''

Treft de financiële wereld blaam? De Nederlandsche Bank stelde onlangs dat vooral de hypotheekadviseurs soms agressief te werk gaan.

,,De rol van de intermediairs is op zijn minst een discussie waard, want mensen krijgen de gelegenheid om te shoppen. Wanneer je bij een aantal hypotheekadviseurs, zoals Huis & Hypotheek, langs gaat, bestaat altijd de kans dat je een hoge lening kan afsluiten. Wat betreft de consumptieve kredieten van banken hebben we weinig kritiek. Dat is goed gereguleerd en daar zien we zelden excessen.''

Heeft de overheid hierin een rol te spelen?

,,De kredietbanken worden volledig gefinancierd door de gemeenten, terwijl de problematiek natuurlijk niet lokaal is. Ook het rijk moet hierin een rol spelen. Het gaat minister Zalm voor de wind en dat is deels een gevolg van de bestedingen van het publiek. Dat laat de guldens rollen. En als dit een keer misgaat, moet dat niet volledig door gemeenten worden gedragen. Dat we in deze goede tijden al zulke lange wachtlijsten hebben, is zorgelijk.''

    • Erik van der Walle