Rijbewijs

In zijn bundel De gevaren van het joggen wijdt Maarten 't Hart enige met wanhoop doortrokken passages aan zijn pogingen het rijbewijs te halen. Volgens Maarten ligt zijn falen vooral aan de examinatoren en zou een parlementaire enquêtecommissie zich eens moeten buigen over de Nederlandse rijexamens. Hoewel het me moeite kost hem voor me te zien als autobestuurder kan ik het alleen maar met hem eens zijn.

Het is al weer zo'n vijftien jaar geleden dat ik zelf mijn rijbewijs haalde, in de tweede keer. Als je dat laatste erbij zegt, word je bewonderend aangekeken, want in Nederland is dat tamelijk ongewoon. Drie, vier keer rijexamen doen en pas slagen na vijftig of zestig dure lessen schijnt meer regel te zijn dan uitzondering. In mijn geval was het ook min of meer toeval dat ik slaagde. Ik reed niet beter of slechter dan de eerste keer, maar mijn examinator was dit keer een vrouw met een dochter die bij mijn dochter in de klas bleek te zitten.

De man die me al die lessen had gegeven herinner ik me als een jongen van de gestampte pot, een soort Ruud uit Big Brother. Hoewel het bepaald niet paste bij de uitoefening van zijn vak had hij de neiging zich nogal eens kwaad te maken op zijn medeweggebruikers. Op een keer stonden wij voor een stoplicht te wachten. Toen het licht op groen sprong en ik niet snel genoeg wist op te trekken, werd er achter ons getoeterd. Mijn rij-instructeur draaide zich om en gaf de vinger.

,,Dek je me?'' vroeg hij plotseling verwilderd.

Zonder te begrijpen wat hij bedoelde zei ik ja en gaf gas. Maar voor we goed en wel in beweging waren, trapte mijn instructeur met groot geweld op zijn eigen rempedaal. Achter me hoorde ik een enorm gepiep en het was een wonder dat de man die zojuist had getoeterd niet boven op ons was gereden. En ja, wie botst op zijn voorganger heeft altijd schuld, zeker als de man die plotseling op de rempedaal heeft getrapt, wordt gedekt door een getuige die naast hem heeft gezeten.

Het Centraal Bureau Rijvaardigheden (CBR) heeft het plan opgevat om het rijexamen door vijf deelexamens te vervangen. Het lijkt mij pure oplichterij die er vooral op gericht is de eigen beroepsgroep ook in de toekomst werk te garanderen. Anders dan onderwijzers en leraren hebben rij-instructeurs er een commercieel belang bij dat niet iedereen slaagt. Ik durf er ook gif op in te nemen dat het nieuwe rijbewijs geen enkele verandering zal brengen in het percentage geslaagden en gezakten. Tussen die twee bestaat een vaste balans: te veel geslaagden is slecht voor de zaken, maar om geloofwaardig te blijven en de illusie van een onpartijdig oordeel levend te houden, kun je ze ook niet allemaal laten zakken.

De praktijk van het Nederlands rijbewijs wordt helemaal bespottelijk als je een vergelijking maakt met de Verenigde Staten. Daar kun je in één dag je rijbewijs halen.

Je rijdt om een paar olietonnen, beantwoordt enkele eenvoudige vragen aangaande verkeersborden, en klaar is kees. Je moet in Amerika debiel zijn om nog te zakken.

Toch kun je beslist niet zeggen dat er op de Amerikaanse wegen een Sodom en Gomorra heerst. Integendeel, over het algemeen zijn de weggebruikers daar veel gedisciplineerder.

De eerste dag dat ik in Amerika reed en meende dat de snelheidslimiet van 90 km net als in Nederland een soort advies was, had ik al direct een gillende politieauto achter me aan. Ik werd onmiddellijk voorgeleid en kon 180 dollar betalen. Dan zet je het wel uit je hoofd om weer hard te rijden. Dat Amerikaanse auto's met piepende banden wegscheuren zie je alleen maar in Hollywood-films, want met de automatische transmissie van de Amerikaanse auto's kan dat helemaal niet. Het is ook opmerkelijk hoe keurig Amerikanen stoppen voor voetgangers. Ze moeten wel, want er is bij een ongeluk altijd het zwaard van gesued te worden voor miljoenen dollars. Verkeerdparkeerders worden hard afgestraft en in New York lees je overal de borden: ,,Don't even think of parking here''.

Dat zijn allemaal maatregelen die een veel groter effect hebben op het rijgedrag dan dat pseudo-zware examen dat men in Nederland moet afleggen. Onthef het CBR van zijn taak en laat het voortaan het Nationaal Dictee organiseren. Dat is een stuk veiliger.

    • Max Pam