Rente of woeker

Het is niet zo moeilijk om geen varkensvlees te eten of geen alcohol te drinken. Maar sommige verboden uit de Koran, zoals rente betalen en ontvangen, zijn voor moslims in Nederland lastig vol te houden.

Rente of woeker, afhankelijk van de vertaling, is volgens de Koran niet in de haak. ,,O gij die gelooft, eet niet de woeker met veelvoudige verdubbeling. [...] Zij die de woeker eten zullen niet anders opstaan dan zoals hij die de satan omstoot door aanraking.'' Aldus de tamelijk ondubbelzinnige soera's 2:275 en 3:130.

Er valt ook nog te lezen dat iemand die stopt met de zondige praktijk misschien nog wel op genade kan rekenen. Maar koppige types die stug doorgaan met het betalen of ontvangen van rente ,,zijn de lieden van het Vuur''.

Maar rente is nogal onvermijdelijk. Een huis kopen zonder een hypotheek af te sluiten is voor weinig mensen haalbaar. Geld op een spaarrekening zetten levert rente op. Zelfs op een gewone bankrekening krijg je rente – weliswaar een marginaal percentage, maar toch. Alleen een Postbank-girorekening levert geen rente op, maar de bank zelf maakt toch rente-winst op het ingelegde geld en houdt daarmee de tarieven laag. Er is dus nog steeds sprake van rente. Kortom: er is een probleem.

De meeste moslims in Nederland hebben een bijzonder simpele oplossing voor dit probleem: ze trekken zich van het verbod niets aan. Ze nemen een hypotheek, zetten geld op een spaarrekening en redeneren dat `het nou eenmaal zo werkt'. De praktijk van de gelovige is weerbarstiger dan de leer. Vijf keer per dag bidden lukt ook lang niet altijd. Zolang je in je hart maar gelooft, dan vergeeft Allah je de rest wel.

Meer gelovige moslims voelen wel een probleem, maar zij zien ook in dat er niet echt een uitweg is. Rafza, een toegewijd moslim: ,,Ik wil geen rente ontvangen, maar het kan gewoon niet anders, je krijgt het automatisch. In mijn hart en in mijn gedachten heb ik het verworpen en geef ik het weg.'' De gewraakte rente schenken aan een goed doel is een geaccepteerde oplossing.

Andere oplossing: het beroep op overmacht of noodzaak. ,,Als je echt geen huurhuis kan vinden, je gezin komt om van de kou, dan ben je gedwongen om te kopen. Koop dan en vraag Allah om vergeving'', aldus Rafza. Het beroep op overmacht of noodzaak wordt trouwens niet alleen door moslims gebruikt. Ook onder joden geldt: gezondheid gaat voor religieuze leefregels. Simpeler gezegd: beter varkensvlees eten dan sterven.

In tegenstelling tot rente is handel toegestaan in de islam. ,,God heeft de koophandel vergund gemaakt en de woeker verboden'', staat in de Koran.

Vandaar dat Hassen, van de vereniging voor moslimjongeren Salaam, adviseert te beleggen in aandelen of opties ,,indien risico's je niet afschrikken.'' Zelf koopt hij opties van het bedrijf waar hij werkt.

Dit is in feite ook de manier waarop islamitische banken werken. Banken zonder rente, ze bestaan inderdaad. Geld wordt belegd, er wordt gehandeld en op die manier wordt geprobeerd het betalen van rente op spaarrekeningen te omzeilen. ,,De klanten delen in de winsten die de bank maakt. Ze delen ook in een mogelijk verlies, maar de islamitische banken houden over het algemeen genoeg reserve zodat ze dit niet doorberekenen aan klanten'', zegt Nasr-Eldin Ayoub-Bey van het Institute for Islamic Banking in Londen. De meeste islamitische banken komen uit het Midden-Oosten. Ze werken als een normale bank, maar hebben een islamitische afdeling.

Een moslim die een huis wil kopen gaat als volgt te werk: hij ziet een leuk optrekje, komt een prijs overeen en stapt naar de islamitische bank. De bank koopt het huis en verkoopt het door aan de klant tegen een hoger bedrag, dat met een vast maandelijks bedrag wordt afgelost.

Een andere mogelijkheid is het huis te leasen van de bank. Ayoub-Bey kent alleen geen islamitische banken in Nederland, wel in Engeland en Zwitserland.

Overigens wordt rente niet alleen door de Koran verboden. In de Bijbel, in het Oude Testament (Deuteronomium 23:19) staat te lezen: ,,Gij zult van uwen broeder geen woeker nemen, noch van geld, noch van spijs, noch van iets waarmede men woekeren kan''.

    • Yasha Lange