Gouden uiers

In de Amerikaanse staat Wisconsin ligt een plaatsje dat Vienna heet. Daar staat een boerderij van het Nederlandse bedrijf Pharming. En op die boerderij lopen sinds kort acht kalfjes rond. Het zijn hele bijzondere kalveren. Als ze over een paar maanden melk gaan produceren, zitten daar namelijk ook zeven medicijnen in. De medicijnen zijn bedoeld om zieke mensen beter te maken. Dat klinkt allemaal misschien wat vreemd, maar het kan tegenwoordig. Met gen-technologie.

Bij gen-technologie draait alles om genen. Iedereen heeft genen. De mens, de koe, de kanarie, de sanseveria op de vensterbank. Een mens heeft 100.000 genen. Elk gen bevat speciale informatie, zoals een recept in een kookboek. Maar met een gen maakt je lichaam geen lekkere hutspot. Aan de hand van een gen maakt je lichaam een eiwit. En eiwitten doen al het werk in je lijf. Cellen in je lever maken eiwitten die het voedsel verteren, cellen in benen en armen maken eiwitten die je laten bewegen, cellen in je ogen maken eiwitten die je laten zien.

Zo zijn er ook eiwitten die je bloed kunnen laten stollen. Als je een wond hebt, verlies je bloed. Cellen in de buurt van de wond gaan snel stollingseiwitten maken. Die eiwitten zorgen ervoor dat bloedcellen aan elkaar plakken. Het bloed stolt daardoor. Even later komt er een korstje op de wond.

Er zijn een heleboel bloedstollingseiwitten. Een ervan is factor 8. Een ander is factor 9. De informatie voor die eiwitten is te vinden op de gelijknamige genen. Nu zijn er mensen die een fout hebben in het gen voor factor 8, of voor factor 9. Hun cellen kunnen geen goede bloedstollingseiwitten maken. Zo iemand lijdt aan de bloedziekte hemofilie. Als ie een wond heeft, blijft hij bloeden. Hij zou zelfs dood kunnen bloeden.

Hemofiliepatiënten krijgen daarom factor 8 of factor 9 toegediend. Op dit moment wordt dat nog uit donorbloed van gezonde mensen gehaald. Maar dat kost veel tijd en geld. Het bedrijf Pharming heeft iets anders bedacht. De genen voor factor 8 en factor 9 worden uit menselijke cellen gehaald. Daarna zijn ze tussen de genen van de koe gezet. De koe maakt dus factor 8 en factor 9 aan. En dat alleen maar in de uiers, nergens anders. Was dat wel het geval, dan zou het bloed van de koe plotseling kunnen gaan stollen. Nu verschijnen factor 8 en factor 9 alleen in de melk. De boer trekt aan de speen. En behalve melk, komen de bloedstollingseiwitten eruit. Hiermee zijn hemofiliepatiënten te behandelen. De kalfjes produceren ook nog vijf andere medicijnen in hun melk.

Trouwens, bij Pharming hebben ze niet alleen koeien. Ze houden ook ongeveer 200 konijnen, in het Belgische plaatsje Geel. Ook die produceren melk met medicijnen voor de mens. Verder zijn er twee bedrijven die iets vergelijkbaars doen. Eentje zit in Engeland en heet PPL Therapeutics. Daar houden ze schapen die in medicijnen in hun melk produceren. Het andere bedrijf ligt in Amerika en heet Genzyme. Daar hebben ze geiten. Maar schapen en geiten produceren niet zoveel melk als de koe. Die maakt de meeste medicijnen in zijn melk. Dure medicijnen. Eigenlijk zijn het dieren met gouden uiers.

    • Marcel aan de Brugh