Vergeten

Dezer dagen moet ik nogal eens aan Ronald Reagan, nu 89 jaar, denken. Niet omdat hij een van mijn politieke helden is geweest, maar omdat hij getroffen is door een ziekte die je ook in je eigen omgeving af en toe tegenkomt: Alzheimer. Het contrast tussen die grote, vitale man die nog niet zo lang geleden de wereld regeerde en het plantaardige wezen dat nu wegkwijnt, tart de verbeelding.

Zijn dochter, Patti Davis, schreef onlangs in The Guardian een bij vlagen ontroerend verhaal over de omgang met haar vader. Ze beschrijft hoe hij vorig jaar omstreeks Kerstmis op zijn kantoor naar die glazen bolletjes zat te kijken waarin je een besneeuwd winterlandschap tevoorschijn kunt toveren. Dat je daarvoor het bolletje moet omkeren, drong niet tot hem door.

Praten doet Reagan nauwelijks meer. Zijn dochter laat hem vaak fotoboeken over dieren zien en vertelt er dan verhaaltjes bij. Als zo'n boek uit is, wil Reagan dat ze meteen weer van voren af aan begint. Verleden en toekomst bestaan niet meer voor hem, hij zit volledig opgesloten in de cocon van de tegenwoordige tijd.

De grens naar het Grote Vergeten is hij al bijna helemaal overgestoken. Hij herkent zijn dochter niet meer. Het is de bange vraag van elk kind met zo'n ouder: wanneer houdt de herkenning op, en hoe zal ik het merken? Patti Davis had haar vader de voorafgaande maanden na elke ontmoeting een kus gegeven en gezegd: ,,Goodbye, I love you.'' Hij antwoordde steeds: ,,I love you too.'' Maar op een dag had hij haar na zo'n kus verbijsterd aangekeken en gezegd: ,,Thank you, thank you very much.'' Hij kon niet goed begrijpen dat een vreemde zo aardig tegen hem was.

Wat ik me bij demente mensen in mijn omgeving altijd afvraag: wanneer is het begonnen? Was het soms merkwaardige, grillige gedrag van pakweg tien jaar geleden al een eerste signaal, of was dat gedrag eigenlijk altijd al kenmerkend voor de betrokkene? Reagan was een president met opvallend weinig feitenkennis. Kampte hij toen al met Alzheimer? Nee, zegt zijn biograaf Edmund Morris, hij gedroeg zich als president niet anders dan als scholier. (Ik citeer hier de bespreking van de biografie door Menno de Galan in deze krant.) Reagan schijnt altijd een wat vage, ongeïnteresseerde man te zijn geweest, zelfs voor zijn gezin soms een groot raadsel.

Toch vraag ik me af hoe zo'n biograaf dat allemaal zo zeker kan weten. Mijn ervaring is dat veel mensen niet exact kunnen aangeven wanneer de dementie van hun ouder(s)is begonnen.

Ga ook eens bij jezelf te rade. Mij overkomt het steeds vaker dat ik voornamen en telefoonnummers vergeet. Ook merk ik dat één ontmoeting niet meer voldoende is om iemands gezicht voor een langere periode te onthouden. Alzheimer? Of is het de vergeetachtigheid die bij de leeftijd hoort?

Als u dit stukje over enkele weken weer op deze plaats tegenkomt, weten we meer.

    • Frits Abrahams