Havenreus Vopak pakt zijn negende kans

Acht keer leed een fusiepoging tussen Van Ommeren en Pakhoed schipbreuk. Maar met de officiële notering van Vopak vandaag op de Amsterdamse beurs is de bundeling van beide havenbedrijven een feit.

Als eerste topman van het nieuwe Vopak (Pakhoed en Van Ommeren) is de 51-jarige Ton Spoor verheven tot een van de belangrijkste ondernemers van de Rotterdamse haven. Door het samengaan van Pakhoed en Van Ommeren – beide wereldwijd actief in de distributie en logistiek van olie en chemicaliën – ontstaat een onderneming met 9.500 medewerkers en een omzet van ruim zeven miljard gulden. Maar erg veel emotie lijkt dit allemaal niet op te roepen bij ir. Ton Spoor, door derden afgeschilderd als een bekwaam, maar afstandelijk bestuurder. Zijn loopbaan heeft zich grotendeels afgespeeld in de gaswinning, hij is afwisselend in Nederland, Engeland en de Verenigde Staten werkzaam geweest. Over de bestuurlijke ravage die voorafging aan de fusie van Vopak – waarbij de beide bestuursvoorzitters en de twee president-commissarissen van Pakhoed en Van Ommeren zijn afgetreden – wil Spoor het niet meer hebben. ,,Als er op dit punt al enig leed is geweest, dan is dat nu wel geleden.''

Acht keer eerder probeerden Pakhoed en Van Ommeren in het verleden al tot een fusie te komen. En toen dit eindelijk vorig jaar leek te lukken, gooide Brussel roet in het eten. Wegens de dominante positie van het nieuwe Vopak – zowel wereldmarktleider op het gebied van tankopslag als chemische distributie – eiste Brussel dat de nieuwe combinatie met het oog op een gezonde concurrentiewerking tankopslagcapaciteit zou verkopen in de Rotterdamse haven. Dat ging met name ten koste van Pakhoed, dat plotseling niet zo enthousiast meer was over een fusie, die daarna door bestuursvoorzitter Klaas Westdijk en zijn president-commissaris Hennie de Ruiter werd afgeblazen.

Maar onder de druk van de aandeelhouders, de commissarissen en de markt werd Westdijk gedwongen opnieuw met zijn collega Carel van den Driest rond de tafel te gaan zitten om te praten over een fusie. Op 5 juli werd bekendgemaakt dat die onderhandelingen dit keer wel met succes waren afgerond. Dat was wel verrassend, want slechts enkele weken daarvoor had Westdijk een reanimatiepoging van Vopak nog omschreven als `trekken aan een dood paard'.

Maar het nieuwe Vopak had zelfs het verlanglijstje van Brussel al ingevuld. Paktank levert in de Botlek en Pernis 1,9 miljoen kubieke meter tankopslagcapaciteit in op het gebied van chemie-, minerale- en plantaardige olieopslag en Van Ommeren verkoopt zijn 50 procent belang in Gamatex in Antwerpen (tankopslag van chemie, minerale olie en gas).

Het stond vast dat het grotere Pakhoed na het vertrek van Westdijk de nieuwe bestuursvoorzitter zou leveren aan Vopak. ,,En van de overgebleven kandidaten was Spoor de beste'', zegt één van de Pakhoed-commissarissen. Maar Spoor houdt niet van ,,etiketten plakken''. Hij constateert nuchter dat de fusie de volle instemming heeft van zijn voorgangers en dat Pakhoed en Van Ommeren vooral door de marktomstandigheden gedwongen waren om te fuseren. Spoor: ,,Wij hebben onze business georganiseerd langs een aantal markten. Chemische logistiek, chemische distributie, olie- en gaslogistiek. De snelheid waarmee de consolidatie in de chemie en olie-industrie zich voltrekt is enorm. Die klanten eisen een meer geconcentreerde en gecombineerde logistieke dienstverlening. We proberen als partners ons logistieke netwerk daarom verder te verbeteren. Daarnaast moeten we de industrie ook andere vormen van diensten kunnen aanbieden. We hebben daarvoor voorlopig een financieringscapaciteit van een miljard euro.''

Vopaks tweede man, de van Van Ommeren afkomstige R.R. Hendriks maakt echter een nuancering: ,,Je moet de marktmacht van Vopak nu ook weer niet weer overschatten. Want de klanten waarmee wij praten zijn vaak tien, twintig, dertig keer zo groot als Vopak. Het zou een illusie zijn te veronderstellen dat wij die onze wil zouden kunnen opleggen.''

Niettemin bestonden er tussen Pakhoed, voortgekomen uit de wat onbehouwen stuwadoorswereld en Van Ommeren, waar lang een wat deftiger rederscultuur heeft geheerst, een aantal duidelijke cultuurverschillen.

Zowel Spoor als Hendriks wuift die problemen weg. Hendriks: ,,Eén van de redenen dat we de afgebroken fusiebesprekingen weer zo snel hebben kunnen oppikken is omdat je met mensen aan tafel zat die absoluut dezelfde taal spreken.''

Pakhoeds voornaamste kernactiviteit is chemische distributie. De voornaamste kernactviteit van Van Ommeren (die de grootste binnenvaartvloot in Europa heeft) is tankvaart en tankopslag. Beide bestuurders verzekeren dat nieuwe investeringen niet ten koste van de kernactiviteiten van Pakhoed of Van Ommeren zullen gaan.

Spoor en Hendriks zijn overtuigd van het succes van Vopak. ,,Ik denk daarbij aan een autonome omzetstijging en een wat stabielere winstontwikkeling'', zegt Spoor. ,,Met het combineren van ons netwerk en onze commerciële brains kunnen we beter inspelen op de veranderende problemen van onze klanten. Daar is de focus op gericht.''

    • Marc Serné