Geboorte van de Oranjegekte

Vrijwel uit het niets vestigde het Nederlands elftal in 1974 een naam op het wereldtoneel. Met het `totaalvoetbal' van Rinus Michels verwierf Nederland een plek tussen de grote voetbalnaties. De wereld roemde Nederland, maar Nederland bleef zelf gefrustreerd met lege handen achter. De beker ging naar de Duitsers.

Na 25 jaar maakte Roel van Dalen een documentaire De Leeuw en de Kater, waarvan vanavond bij RTL4 het eerste deel te zien is. Het gaat over het succesvolle gedeelte van het toernooi, deel twee gaat over de kater: de finale. Voetballiefhebbers die voor de zoveelste keer naar de belegen beelden van dit WK gaan kijken moeten wel van zelfkastijding houden.

Voetballers, commentatoren, de trainer en de scheidsrechter blikken nog eens terug op het toernooi. Maar de belangrijkste vragen kunnen zelfs na een kwart eeuw niet opgehelderd worden. Was er nu wél of niet een zwembadaffaire in hotel Waldhof Krautkrämer in Hiltrup? Was het nu wel of geen penalty die de Duitsers in de finale kregen? En waarom liet Oranje het in de belangrijkste wedstrijd afweten?

Voor de wedstrijd tegen Brazilië vieren de spelers van het Nederlands elftal een feestje dat werd aangeboden door het Algemeen Dagblad. Kort daarna verschijnt niet in het AD, maar de Bild Zeitung een verhaal onder de titel `Cruijff, sekt und nackten Mädchen'. De spelers zouden volgens het Duitse schandaalblad naakt hebben gezwommen met enkele dames in het zwembad van hotel Waldhof.

Bild-journalist Klaus Schlüter tikte het verhaal op uit de mond van een andere Duitse journalist, maar was zelf niet bij het zwembad in de buurt geweest. Of en wat er precies is gebeurd tijdens die nacht wordt niet duidelijk. Cruijff, die zijn woedende vrouw Danny in Barcelona door de telefoon gerust moest stellen, deed de hele affaire op zijn Cruijffiaans als onzin af. ,,Wij met zijn allen weten dat het dus helemaal niet waar is. Het is ook ten enenmale onmogelijk omdat het feest om één uur was afgelopen en de trainer om half twee de kamers controleerde.'' Trainer Michels gaat niet op de affaire in. ,,Dit was een vorm van psychologische oorlog door de Duitsers'', zegt hij na 25 jaar.

Vervolgens speelt Nederland tegen Brazilië onder leiding van een getergde Cruijff haar beste wedstrijd van het toernooi en haalt de finale tegen Duitsland in München. In Nederland was inmiddels de `oranjegekte' geboren en zorgde het toernooi ervoor dat de intrede van de kleurentelevisie in een stroomversnelling raakte.

De finale, `de Kater', laat Nederland uit haar handen glippen. Nadat Neeskens al in de eerste minuut 1-0 scoorde uit een penalty gaat oranje `achteruit' voetballen. Verschillende personen mogen in het document analyseren waarom, behalve hoofdrolspeler Cruijff. En zo gaat het ook bij de omstreden penalty van de Duitsers. Hoofdrolspelers Jansen en Hölzenbein, de enigen die het écht weten, komen niet aan het woord. De beelden, die iedereen al 25 jaar kent zijn aardig om te zien, maar Van Dalen slaagt er niet in om de belangrijkste vragen te beantwoorden. De kijker blijft achter met De Kater.

De Leeuw en de Kater (1), RTL4, 22.00-23.00u.

    • Koen Greven