Ex-havenpoolers strijden voor `eerherstel'

Ruim twintig ex-havenarbeiders van de twee jaar geleden failliet verklaarde Amsterdamse havenpool vechten tegen hun ontslag.

Met veel vertoon blokkeerden stakende havenarbeiders van de failliet verklaarde Amsterdamse havenpool twee jaar geleden de Coentunnel. Vandaag hebben ongeveer twintig voormalig havenarbeiders hun vrouwen èn ,,pen en papier'' meegebracht naar de Amsterdamse rechtbank. Ze vechten hun ontslag aan en vandaag en morgen zullen ze tijdens een voorlopig getuigenverhoor ,,iedere leugen noteren'' over de gevolgde ontslagprocedure. ,,Onze eigen vakbond heeft ons in het openbaar afgeschilderd als te stom om voor de duvel te dansen'', zegt ex-havenarbeider Johan Roedoe. ,,We strijden voor eerherstel.''

De Amsterdame havenpool – een soort uitzendbureau met medewerkers in vaste dienst voor laad- en loswerk in de haven – werd in september 1997 failliet verklaard. Er was te weinig werk. Na harde acties en wilde stakingen van de havenarbeiders en moeizame onderhandelingen bereikten de Vervoersbonden FNV en CNV en de Amsterdamse havenbedrijven in november 1997 een akkoord. Ongeveer de helft van de 300 havenpoolers zou na een scholingstraject als ,,hoogwaardige vakmensen'' verder gaan in een nieuwe uitzendpool.

Uiteindelijk zijn 110 zogenoemde allrounders (breed inzetbaar en in staat om zwaar materieel te besturen) in deze nieuwe pool beland. Van de anderen vond een deel elders werk, terwijl voor 98 havenpoolers, zogenoemde `werkers' die alleen fysieke arbeid verrichten, collectief ontslag werd aangevraagd. Tegen het advies van de ontslagcommissie van het arbeidsbureau werden de vergunningen daarvoor ook verleend. En dat nu is volgens de ex-havenarbeiders nooit de bedoeling geweest. ,,Zij die niet in de nieuwe pool aan de slag konden zouden worden opgeleid en omgeschoold. Het woord ontslag is nooit gevallen'', zegt de woordvoerder van de ex-havenpoolers, Ab de Wildt.

Opmerkelijk is dat in het bestuur van de nieuwe arbeidspool Span (Stichting Personeelsvoorziening Amsterdam-Noordzeekanaal) ook bestuurders van FNV en CNV zitten. ,,Daarmee is de vakbond ook werkgever'', zegt advocaat P. Fischer van de ex-havenpoolers. ,,Dat geeft tegenstrijdige belangen.'' Zo kon het voorkomen dat verzender en ontvanger van een brief dezelfde zijn: een schriftelijk verzoek om spoedoverleg richtte het bestuur van Span aan CNV-bestuurder Van Buchem. Van Buchem is ook bestuurslid van Span.

Bovendien heeft de vakbond zich volgens de advocaat ,,een werkgever van het slechtste soort'' betoond. Toen het bestuur van Span bekendmaakte welke havenarbeiders in de nieuwe pool aan de slag konden, ging dat zo: om zeven uur 's ochtends hing men in het kantoorgebouw lijsten op. Met als kop: `Eerste keus'.

Deze schifting tussen de havenarbeiders is volgens de advocaat niet volgens objectieve criteria gegaan. In een brief aan de ondernemingsraad had het Span-bestuur een aantal criteria genoemd: bereidheid tot overwerken, niet vaak ziek zijn, in staat om `door te pokeren', geen ruzie zoeken en de voorkeur van klanten. ,,Dat betekent dus dat derden de lijst hebben samengesteld'', zegt Fischer. ,,Dat is in het Nederlands arbeidsrecht hoogt ongebruikelijk. Dat moet je als vakbond zeker niet pikken.''

Ex-havenpooler De Wildt: ,,Dit is het gevolg van het doorgeschoten poldermodel. Dat krijg je als je over alles wil meepraten en samen met de overheid de maatschappij wil vormgeven.'' De Wildt snapt het allemaal wel: ,,Dit was een mooie manier om een strijdbare, lastige groep havenarbeiders aan de kant te zetten.''

Op de stoep van het gerechtsgebouw verwondert havenpooler Roedoe zich intussen over de inkomsten van een ex-collega die in de nieuwe pool werkt. ,,Binnen een jaar heeft hij twee auto's gekocht en hij praat over een tweede huisje in Spanje. Wat hij dan verdiende in de maand, wilde ik weten. Zesduizend gulden netto! Is dat ook niet een beetje mijn geld dan?''

    • Monique Snoeijen