Kabinet zoekt naar houding tegenover vroegere Oostblok

Het kabinet wil morgen met een groot aantal genodigden brainstormen over het te volgen regeringsbeleid voor Midden- en Oost-Europa. Het loopt storm

Helmut Kohl is niet uitgenodigd. De ministers Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) en Jorritsma (Economische Zaken) hadden met de gedachte gespeeld de vroegere Duitse Bondskanselier te vragen als key note speaker. Maar premier Kok zag er niets in. Kok wil vooruit kijken, niet terugblikken. En met Kohl zou het ongetwijfeld een terugblik zijn geworden op die Wende en alles wat volgde.

The Second Decade, het tweede decennium – dat is de titel van de conferentie die morgen in het Haagse Congrescentrum wordt gehouden ter markering van de Berlijnse Muur die tien jaar geleden viel, op 9 november 1989. Het is meer dan het zoveelste congres over zomaar een lustrum. Van Aartsen en Jorritsma organiseren de conferentie, premier Kok houdt de openingstoespraak en vier bewindslieden leiden een workshop. Niet eerder trad het halve kabinet aan op een zelf-geïnitieerde studiedag. Ruim vijfhonderd deelnemers hebben zich aangemeld: Kamerleden, ambtenaren, ondernemers, wetenschappers, consultants, diplomaten, vertegenwoordigers van internationale organisaties.

Het kabinet wil inspiratie opdoen (`generating input') voor `Nederlands regeringsbeleid ten gunste van Centraal- en Oost-Europa'. De ministers Van Aartsen en Jorritsma constateren in de begeleidende congresbundel dat in het voormalige Oostblok de afgelopen jaren ,,grote successen zijn bereikt'', maar dat ,,de omwenteling niet overal even soepel verloopt''. De ministers maken zich met name zorgen over de ontwikkeling van de democratie en markteconomie in de voormalige Sovjet-republieken en over ,,de explosie van etnisch geweld in het vroegere Joegoslavië die zonder precedent is''.

Het kabinet heeft alle fractieleiders in de Tweede Kamer uitgenodigd een lijstje met issues in te dienen waarover volgens hen de discussie zou moeten gaan. De fractieleiders Melkert (PvdA) en Dijkstal (VVD) hebben dit verzoek te baat genomen om steun te betuigen aan democratische en economische ontwikkelingen, zo valt in de congresbundel te lezen. De Graaf (D66) poneert de stelling dat het Westen weliswaar ,,een helpende hand kan aanreiken'' bij de democratisering in ex-Joegoslavië maar dat dit nooit van doorslaggevend belang zal kunnen zijn. Hij breekt een lans voor een evenwichtige economische politiek, die nu nog `veel te ongericht en verre van alert is'.

De ministers Zalm en Herfkens treden op als voorzitter van deelsessies over investeringen van EU-landen in Midden- en Oost-Europa en over de ontwikkeling van democratie en stabiliteit. De staatssecretarissen Benschop en Ybema leiden de discussies over de toegang tot internationale organisaties als de EU en de NAVO voor de Midden- en Oost-Europese landen en over de milieuproblemen in dit gebied. Een reeks Europese ministers en vertegenwoordigers van internationale organisaties zal op de conferentie het woord voeren, onder wie vijf bewindslieden uit Midden- en Oost-Europa.