`De wijk is nog niet hersendood'

Op het August Allebéplein in Amsterdam-West groeit de overlast de burgers en het bestuur boven het hoofd. Het begint daar te lijken op een `no go area'.

In het midden tien schimmen bij een klimrek, op de hoek van het plein vier jongens rond een scooter. Ze praten luid. Twee beginnen plotseling te vechten, zo lijkt het van een afstand. Maar van dichterbij is het niet meer dan wat gestoei. ,,Alles is hier koek en ei'', had het bejaarde echtpaar Van Deventer 'smiddags gezegd. ,,Wij lopen 's avonds gewoon over het plein''. Maar 's avonds is het donkere en onoverzichtelijke plein luguber. Er hangen alleen groepjes jongeren rond, voornamelijk van Marokkaanse afkomst. In een uur tijd rijdt één keer een politiewagen voorbij.

Het Amsterdamse August Allebéplein is 's avonds het bezit van een harde kern van voornamelijk Marokkaanse jongeren. Rond het plein in Overtoomse Veld zijn dit najaar incidenten geweest die politiek en politie weer hebben doen opschrikken. Anderhalf jaar geleden, in april 1998, waren hier rellen waarbij ruim honderd Marokkaanse jongeren waren betrokken. Zij uitten toen hun ongenoegen over het harde politieoptreden.

Sinds afgelopen zomer is het opnieuw onrustig met vernielingen, bedreigingen, berovingen en intimidaties. Jongens lopen de avondwinkel binnen, pakken voor het oog van de eigenaar blikjes drinken en lopen doodleuk weg. De ondernemers durven volgens wijkteamchef P. Bos geen aangifte te doen, omdat de jongeren na een veroordeling vaak snel weer op het plein terug zijn.

Een stadsdeelbestuurder sprak al van een no go area, maar dat is zo'n beladen term geworden dat dit ijlings werd ingetrokken. ,,Een no go area is een gebied waar de overheid zich aan het terugtrekken is. Dat is zeker niet het geval'', zegt voorzitter H. Goettsch (PvdA) van het stadsdeel Slotervaart/Overtoomse Veld. ,,Het August Allebéplein is geen horrorplein.'' Op een bijeenkomst met omwonenden vertelde hij wat er de komende tijd aan de problemen gedaan wordt. Op korte termijn worden camera's opgehangen, op lange termijn moet de hele inrichting van het plein veranderen en zal nieuwbouw de buurt moeten opkrikken.

De bewoners waren gisteren in twee kampen in te delen. ,,Ik woon hier al dertig jaar en het is geen no go area'', zei een man van in de zestig. ,,De onrust komt jullie wel goed uit, omdat jullie het winkelcentrum willen verplaatsen.'' Een Marokkaanse man voelde zich juist erg onveilig. ,,Niet alleen witte mensen zijn slachtoffer van criminaliteit. Ik klaag al twee jaar. Maar niemand luistert. Ik ga verhuizen.''

Amsterdam kent drie grote probleemgebieden op het gebied van veiligheid en criminaliteit. Het centrum is volgens korpschef J. Kuiper de laatste jaren door een scherper politietoezicht veel beter onder controle gekomen. Anders is dat in de Bijlmer en Amsterdam-West. Zo hielden politie en justitie de afgelopen weken in de Bijlmer speciale controles op het bezit van verboden wapens.

In Amsterdam-West is in de anderhalf jaar sinds de rellen de politiecapaciteit niet versterkt. Het wijkteam Meer en Vaart, dat onder meer waakt over het August Allebéplein, heeft 90 agenten op 90.000 inwoners. ,,We zijn met 12.000 hulpaanvragen het druktste bureau van de stad. Hier werken net zoveel agenten als op de Wallen op één vierkante kilometer'', zegt wijkteamchef Bos. Pas na de recente opleving van de criminaliteit heeft de politie besloten het aantal agenten uit te breiden van 90 naar 120. Daarnaast surveilleert de zogeheten vliegende brigade met twintig agenten in ME-tenue sinds kort geregeld op en rond het plein.

Verder lijkt er ook niet veel veranderd. Maar de bestuurders ontkennen dat. Sinds een half jaar, een half jaar later dan de bedoeling was, is projectleider W.Velthuis drie dagen per week aan het werk om de aanpak van de probleemjongeren in de zes stadsdelen West beter te coördineren. Daarnaast omarmen de bestuurders de `buurtvaders', Marokkaanse vaders die 's avonds surveilleren. ,,De wijk is nog niet hersendood'', zegt Goettsch. Voor de rest zijn er allerlei bestaande en nieuwe projecten. Maar het bereiken van de harde kern is moeilijk, erkennen Velthuis en Goettsch.

Gemeente en politie hebben die harde kern inmiddels goed in beeld. Velthuis: ,,Het gaat om 219 jongeren. Hou het maar op 220 tot 225.'' Hij vindt dat jongeren die niet aan projecten willen meewerken om op het rechte pad te komen, naar een internaat moeten. Zo worden ze in ieder geval uit hun omgeving weggehaald. Volgens Velthuis zijn het ongeveer tien tot vijftien jongeren die het plein onveilig maken; stadsdeelvoorzitter Goettsch sprak gisteren van tachtig.

Net als in de Bijlmer is de eenzijdige samenstelling van de bevolking in Overtoomse Veld de verklaring voor de hoge criminaliteit. De flats uit de jaren vijftig en zestig zijn klein en verouderd. Het eigen woningbezit is laag, slechts twee procent. ,,Elke keer als er in Amsterdam of omgeving een nieuwe wijk wordt opgeleverd, zakt Overtoomse Veld verder het moeras in'', zegt Goettsch. Want de kapitaalkrachtige bewoners trekken naar betere woningen en probleemgezinnen komen er voor terug. Daarom is de hoop gevestigd op stedelijke vernieuwing, waarmee wordt geprobeerd een evenwichtiger bevolkingssamenstelling te krijgen. Zo worden langs de A10 in Overtoomse Veld 200 woningen gesloopt waarvoor 300 luxere huizen in de plaats komen.

,,Wat gaat er nu met het gebeuren?'', vroeg een oude vrouw gisteren. Het stadsdeel wil de goedlopende winkels verplaatsen naar de Postjesweg. ,,Daarna moeten we nog maar eens kijken of dit plein nog levensvatbaar is'', zei stadsdeelvoorzitter Goettsch. Verder wilde hij niet op de toekomst ingaan. Bij de bewoners bleef echter de indruk bestaan dat de plannen al ver gevorderd zijn. Goettsch had zijn mening eerder al wel laten doorschemeren. ,,Misschien moeten we er maar een parkje van maken. Of er bejaardenwoningen bouwen.''

    • Herman Staal