Computer of liniaal

Op de basisschool van mijn kinderen zijn nieuwe pc's binnengedragen. Mijn zoon, toch niet vies van megahertzen en gigabytes, vertelde naar aanleiding daarvan verontwaardigd dat er geen geld was voor linialen. Kwestie van potjes, heeft de onderwijzer me uitgelegd: minder computers betekent niet meer linialen. Heeft de computerrage op school meer om het lijf dan de hoelahoep, de klikklak, de flippo en de jojo? Op de basisschool hoef je volgens mij niet te leren met computers om te gaan. Talloze mensen hebben met computers leren werken zonder dat ze op de basisschool computerles hebben gehad. Als de kinderen van nu over tien jaar beroepshalve een computer moeten gebruiken zijn die apparaten zo veranderd dat het geleerde van nu volkomen irrelevant is. Tien jaar geleden had je MS-DOS, en zou je hebben leren programmeren. Nu is dat prehistorie, en heeft niemand iets aan de kennis en de handigheid van toen. Computers worden makkelijker, zodat er steeds minder te leren valt. Over tien jaar kan dat altijd nog.

Misschien zijn pc's bruikbaar als hulpmiddel bij andere dingen. Als geduldige assistent van de leerkracht bij rekenen, taal of aardrijkskunde. Als instrument om te leren opzoeken. Als stimulans, omdat het mooi maken van een werkstuk makkelijker is dan vroeger. Maar zeker lijkt me dat niet. Is een geduldige digitale assistent per saldo beter dan een leerkracht of medeleerling? Moet je niet eerst leren zoeken in woordenboeken, encyclopedieën en bibliotheken? Leer je door schrijven, tekenen, knippen en plakken met de hand geen belangrijker zaken, al is het maar in motorisch opzicht? Leer je de verkeersregels niet beter door eerst te fietsen en dan pas te gaan autorijden? En wat doet de school ertegen dat werkstukken digitaal bij elkaar geknipt-en-geplakt worden uit bronnen op Internet en cd-roms? Dit alles moet toch worden onderzocht (zoals het idee voor de middenschool op proefscholen is onderzocht), voordat computers en leerlingen grootschalig op elkaar worden losgelaten.

Misschien voer ik een achterhoedegevecht. Wie leert nog de bijbel uit het hoofd? Bijna iedereen vindt jaartallen nutteloze feiten. Je moet kunnen vinden. Komt nu de tijd dat je, na het vinden, niet eens de informatie leest, maar deze kopieert en dat is dat? Als een ouderwets iemand dat wil lezen, moet die dat zelf weten? Misschien volstaat het straks een computer op gevonden Informatie los te laten. Zou kunnen.

Moeten we aan deze evolutie, of degeneratie, actief meewerken? Of mag de basisschool misschien ouderwets blijven? Moeten kinderen onder de twaalf digitaal worden geïndoctrineerd ten koste van duizenden guldens aan hardware, en ten koste van de beschikbaarheid van linialen? Dat die potjes zo zijn ingericht, kan de school niet helpen, maar verkeerd is het wel.

Straks is er alleen nog maar geoormerkt computerbudget. Al het andere vervalt. Daarom heb ik een lijst met alternatieve gebruiksmogelijkheden voor pc's gemaakt, zodat het wegvallen van voorzieningen kan worden opgevangen met computeronderdelen.

Meubilair: gebruik systeemkasten als krukjes of bijzettafeltjes. Op de uitgeschoven lade van de cd-romspeler kun je kleinigheden zetten. Een systeemkast of monitor, en vooral de boxen van een multimediasysteem, zijn goede boekensteunen.

Verwarming: systeemkast en monitor leveren tot 200 W per systeem. Tien computers in een lokaal en de verwarming kan uit. 's Zomers kan de ventilatie van systeemkasten juist verkoeling brengen.

Verlichting: een paar monitoren kunnen een ruimte aardig verlichten. De kleur valt te regelen.

Schrijfgerei: systeemkasten en toetsenborden, mits niet frivool vormgegeven, zijn bruikbaar als linialen.

Algemeen: dank zij de veertjes onder de toetsen is een toetsenbord niet slecht als hoofdkussen voor vermoeide leerlingen.

Bij al deze alternatieven blijft het onderdeel bruikbaar voor zijn oorspronkelijke taak. Zo kan de pc het onderwijs nóg goedkoper maken.

    • Herbert Blankesteijn