`Westland heeft variatie nodig'

Voor het gezondmaken van het Westland is zeven miljard gulden nodig, zo staat in een reconstructieplan.

`Weg met de eenzijdigheid'

luidt de boodschap.

,,Het Westland was in het verleden nogal in zichzelf gekeerd, stond met de rug naar de buitenwereld. Dat gaat nu helemaal veranderen'', zegt burgemeester J. Ekkers van `s-Gravenzande, een van de zeven gemeenten in dit tuinbouwgebied.

Ekkers leidde in de afgelopen jaren een stuurgroep die het Integraal Ontwikkelingsplan Westland (IOPW) heeft gemaakt. In het onlangs gereedgekomen stuk wordt de toekomst van het tuinbouwgebied beschreven en de komende maanden moeten de betrokken gemeenteraden er een besluit over nemen. Bij het formuleren van deze toekomstvisie hebben de gemeenten, het stadsgewest Haaglanden, de tuinders, het Hoogheemraadschap, de Kamer van Koophandel, het bedrijfsleven en de provincie Zuid-Holland op een volgens Ekkers ,,unieke wijze'' samengewerkt.

Voor zeven miljard gulden kan het Westland weer gezond functioneren tot ver in de volgende eeuw, belooft het reconstructieplan. De overheid zou twee miljard voor haar rekening moeten nemen. Van het bedrijfsleven wordt een bijdrage van vijf miljard verwacht. Daarmee zullen de wegen en de waterhuishouding worden verbeterd en kan een recreatiegebied worden ingericht. Op ruim 410 miljoen na is de financiering rond.

Ongeveer 700 hectare aan kassen zal uit het gebied verdwijnen; de honderden tuinders moeten elders, bijvoorbeeld bij Nieuwerkerk aan den IJssel of in de Hoekse Waard, hun kwekerijen kunnen opzetten. Nieuwe bedrijfsterreinen moeten tegelijk de (economische) eenzijdigheid van deze streek doorbreken.

Om verschillende redenen heeft het tuinbouwgebied zo'n drastische ingreep nodig, maar de belangrijkste is dat de `Glazen Stad' meer dan vol is. Tuinders kunnen niet uitbreiden, hun kassen staan al tot de duinrand. Wegen raken verstopt, waardoor producten veel te lang onderweg zijn. En andersom zijn de veilingen steeds slechter bereikbaar. Doordat de streek zo volgebouwd is, raken de smalle sloten als het even hard regent te snel overvol en stromen kassen en huizen onder. Voor recreatie is te weinig ruimte, voorzieningen daarvoor zijn in het verleden niet of nauwelijks getroffen.

Toch is het gebied door zijn polders en duinen zeer afwisselend en ,,bijzonder aantrekkelijk'', vindt tuinder K. Verbeek, lid van het dagelijks bestuur van het Hoogheemraadschap Delfland. Hij vindt wel dat er in de afgelopen jaren zoveel is gebouwd, dat van al dat fraais niet veel meer te zien is. ,,De glastuinbouw is verdubbeld, de totale bebouwing in het gebied is zelfs verzesvoudigd'', aldus Verbeek. Dat leidt onder meer tot forse en regelmatig terugkerende problemen met de waterhuishouding.

,,Smal. Met dat woordje kenmerk je eigenlijk het hele Westland'', zegt Ekkers. Sloten, wegen, groenstroken, alles is smal. Veel te smal.'' Volgens Ekkers en Verbeek zal dit euvel bij realisatie van het plan zijn verholpen. Als in de loop van volgend jaar, zoals Verbeek hoopt, ,,de schop de grond in gaat'', worden de sloten breder, komen aan weerszijden behoorlijke groenstroken en wordt in het duingebied onder Monster en Ter Heijde een park met bungalows aangelegd. Ook het strand zal aantrekkelijker worden gemaakt, alsmede de wegen er naar toe. Andere wegen worden verbreed, naar de grote veiling bij Westerlee is zelfs een vierbaansweg voor de vele vrachtwagens gepland. Ekkers geeft de verzekering dat het plan ook voorziet in de aanleg van kilometers nieuwe fietspaden.

De ruimte voor al dat `nieuwe' asfalt ontstaat onder meer door het opruimen van 700 hectare aan kassen. Andere tuinders krijgen hierdoor de mogelijkheid om uit te breiden binnen dit gebied. Overigens zullen de honderden tuinders op die 700 hectare niet allemaal elders opnieuw aan de slag gaan, een aantal van hen was toch al voornemens er in de komende jaren mee op te houden. Volgens Ekkers zou het kunnen gaan om 250 hectare vervangende tuindersgrond.

In het ontwikkelingsplan is ook de bouw van ruim 5.000 nieuwe woningen ,,tegen de bestaande dorpskernen'' opgenomen. De aanleg van nieuwe bedrijfsterreinen (in de buurt van Den Hoorn, Maasdijk en Honselersdijk) kan worden gezien als de derde poot waar het Westland op komt te rusten. Slechts een deel van deze activiteit zal verwant zijn aan de tuinbouw, zo verwacht de stuurgroep. ,,De meeste bedrijven die zich hier komen vestigen, zijn van geheel andere aard'', zegt Ekkers. Voor Den Hoorn bijvoorbeeld, een zogenoemde zichtlocatie, wordt volgens hem gedacht aan autobedrijven met showrooms.

Het Hoogheemraadschap heeft deze voorbereiding op de toekomst aangegrepen om de waterhuishouding in het gebied te gaan verbeteren. Niet alleen de sloten en vaarten, essentieel voor een goede afwatering, moeten ruimer, ook het Oranjekanaal naar de Nieuwe Waterweg zal tenminste twee keer zo breed worden. In de polder tussen De Lier en Den Hoorn komt extra opvangcapaciteit van vele hectares (30 à 40 hectare per bekken) om narigheid bij grote regenval te voorkomen.

Moerassen in het Westland? ,,Nee, dat kan natuurlijk niet, dat zou een verslechtering zijn. We denken er wel over deze waterrijke natuurgebieden een speciale bestemming te geven'', aldus Verbeek. Het gemaal Westland krijgt sterkere pompen.

De vraag is dan of deze activiteiten niet onmiddellijk een verstikkende toename van vooral auto- en vrachtverkeer tot gevolg zullen hebben. Stuurgroep-voorzitter Ekkers geeft toe dat het plan misschien een verborgen gebrek bevat: ,,De uitvoering komt er niet door in gevaar, maar het doortrekken van de A4 van Delft naar de Beneluxtunnel is essentieel''.

    • Harm van den Berg