Obstakel Tsjetsjenië

DE ORGANISATIE voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) heeft een probleem. Later deze maand is in Istanbul een topconferentie voorzien van staats- en regeringsleiders. Maar er ligt een obstakel op de weg naar Istanbul en dat obstakel heet Tsjetsjenië. Eigenlijk zou de Russische regering daar verantwoording moeten afleggen over het wapengeweld tegen weerloze burgers. Het lidmaatschap van de OVSE immers legt de lidstaten verplichtingen op omtrent bescherming van de rechten van de mens. Het zonder onderscheid bombarderen van steden en dorpen kan niet met militaire argumenten worden gerechtvaardigd. Het is daarom aannemelijk dat Rusland in strijd handelt met het OVSE-verdrag.

Rusland is Joegoslavië niet. Belgrado is al in 1992 door de OVSE het lidmaatschap ontnomen. Met Rusland wil men het conflict liever niet op de spits drijven. Dat was al duidelijk tijdens de vorige Tsjetsjeense oorlog die in een bestand eindigde dat niets oploste. En ook nu weer valt de behoedzaamheid op waarmee de andere leden van de organisatie het Kremlin benaderen. De schaarse berichtgeving laat intussen geen twijfel bestaan hoezeer de bevolking opnieuw te lijden heeft en hoe vluchtelingen verhinderd wordt in de buurrepublieken een goed heenkomen te zoeken.

TOCH ZAL IN Istanbul niet om Tsjetsjenië heen kunnen worden getrokken. De eerste toegeving van Russische zijde kwam vannacht in overleg met de Noorse voorzitter van de OVSE. Een, overigens strikt humanitaire, missie zal het gebied bezoeken. Dat is een belangrijke wijziging in het afwijzende standpunt dat het Kremlin tot dusver tegenover internationale bemoeienis had ingenomen. Het is nog maar de vraag wat de missie zal worden toegestaan, maar zij biedt althans een handvat om aan objectieve informatie over de gang van zaken in Tsjetsjenië te komen.

Enig begrip voor de voorzichtigheid van de OVSE is op zijn plaats. De organisatie is op principiële en praktische gronden geen voorstander van verdere versnippering van bestaande staten in nauwelijks levensvatbare op zichzelf staande etnische entiteiten, zeker niet in een historisch spanningsgebied als de Kaukasus. Dat het Kremlin de eenheid in de Russische Federatie wil bewaren, stuit niet op verzet. Maar de wijze waarop de Russen te keer gaan kan niet door de beugel. Hun verweer dat het om een binnenlandse kwestie gaat en dat het lokale terrorisme moet worden bedwongen, houdt geen stand tegenover de verplichtingen die zij als lidstaat van de OVSE op zich hebben genomen. De OVSE dient daarom in Istanbul een confrontatie niet uit de weg te gaan wil zij de geloofwaardigheid van haar naam niet te grabbel gooien.