Leeftijd en zorg

Leeftijd mag nimmer bepalend zijn bij medische behandeling, meent Rob Houtepen (NRC Handelsblad, 6 oktober). Deze stelling kunnen wij volledig onderschrijven, maar in zijn toelichtend betoog fluiten de generalisaties, normen en vooral vooroordelen over leeftijd je als blindvliegende kogels om de oren.

Het kernprobleem in het betoog van Houtepen is dat hij blijft steken in generalisaties en verwijzingen naar onbewezen `algemene normen'. Hij spreekt voortdurend over `ouderen', maar preciseert op geen enkele manier wie hij tot deze groep rekent. Mensen vanaf 50 jaar, de leeftijd waarop je lid mag worden van ouderenbonden? Vanaf 65 jaar, de AOW-leeftijd? Of heeft hij het over alleen de hoogbejaarden? Hij vindt – op zichzelf terecht – het recht op gelijke behandeling in de gezondheidszorg een te beperkt uitgangspunt voor discussie. `Gelijke behandeling' is echter niet alleen een recht, maar biedt ook een denkkader, een inmiddels verfijnd denkkader met bruikbare aangrijpingspunten voor verdieping van (ook) de medische en ethische discussie.

Uitgangspunt is daarbij, zoals ook de commissie-Dunning aangeeft, dat ieder individu, ongeacht bijvoorbeeld leeftijd, sekse, ras, handicap of chronische ziekte, sociale en financiële omstandigheden, gelijk recht heeft op (in dit geval) levenskansen. Dat betekent dat leeftijd, ethisch en medisch, nimmer als enig of doorslaggevend criterium mag worden gebruikt bij verdeling van mogelijkheden tot verbetering of verlenging van levenskansen. Soms zal sprake zijn van aan leeftijd gerelateerde kwaliteiten of omstandigheden: gemiddelde kansen op een succesvolle ingreep of verbetering van de kwaliteit van leven bijvoorbeeld. In het juridisch denkkader van gelijke behandeling mogen dergelijke aspecten alleen een rol spelen als ze aantoonbaar leeftijd-gerelateerd zijn en dan nog alleen in concrete situaties.

Anders dan Houtepen zien wij geen reden om een gegarandeerde rechtspositie voor ouderen (welke ouderen?) in te voeren. Bij een verbod van onderscheid naar leeftijd is, noch voor jongeren noch voor ouderen, een aan leeftijd gerelateerde bescherming nodig.

    • Carien Evenhuis
    • Directeur Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie