Burgemeester moet museum subsidiëren

Een Amerikaanse rechter heeft de stad New York opgedragen om de subsidiëring van het Brooklyn Museum of Art te hervatten. De New-Yorkse burgemeester Rudolph Giuliani had de subsidie vorige maand bevroren vanwege de omstreden tentoonstelling Sensation, met werk van hedendaagse Britse kunstenaars.

In haar vonnis verbiedt de rechter de burgemeester en zijn ambtenaren stappen te ondernemen tegen het museum als ,,straf, vergelding, discriminatie of vergelding'' voor de tentoonstelling. De stad gaat tegen de uitspraak in hoger beroep.

Volgens Giuliani is rechter Nina Gershon ,,volkomen losgeslagen''. Hij beschuldigt haar ervan dat ze ,,alle redelijkheid heeft laten varen'' onder het mom op te komen voor de vrijheid van meningsuiting, die is vastgelegd in het Eerste Amendement bij de Grondwet. De advocaat van het museum noemde het vonnis juist ,,een overwinning, niet alleen voor het Brooklyn Museum maar voor de rechten die we allemaal hebben volgens het Eerste Amendement.''

Het conflict tussen het museum en de burgemeester ontstond in september, toen Giuliani de tentoonstelling van werk uit de Saatchi-collectie op een persconferentie ,,ziek'' noemde en beledigend voor het katholieke geloof. Vooral het schilderij Holy Virgin Mary van Chris Ofili, een zwarte madonna versierd met olifantenpoep en plaatjes van billen en vagina's, wekte zijn woede. Giuliani dreigde de subsidie voor het museum stop te zetten als de tentoonstelling niet werd afgelast. Niet alleen weigerde het museum in te binden, het sleepte de burgemeester voor de rechter om de bevriezing van de geldstroom aan te vechten. Op zijn beurt stapte Giuliani naar de rechter om het museum na honderd jaar uit zijn behuizing te zetten, een gebouw dat eigendom van de stad is. In die zaak is nog geen uitspraak gedaan.

The New York Times onthulde zondag dat de tentoonstelling veel meer dan aanvankelijk bekend was gefinancierd is door particuliere ondernemingen en verzamelaars die directe commerciële belangen hebben bij de tentoongestelde kunstenaars. Zo draagt zanger David Bowie, die werk bezit van sommige van de kunstenaars van Sensation, als sponsor 75.000 dollar aan de tentoonstelling bij. Hij heeft zonder betaling de audio tour ingesproken, en op zijn beurt het recht gekregen om alle werken van de tentoonstelling en de audio-tour te presenteren op zijn commerciële website, www.davidbowie.com, waar men onder meer kunst, T-shirts, posters en boeken kan kopen. In de eerste drie weken dat Sensation te zien was op de website, waar gemiddeld twee miljoen `bezoekers' per maand komen, steeg het aantal bezoeken tot 7,5 miljoen.

Ook andere sponsors van de tentoonstelling werden gerecruteerd uit de kring van belanghebbenden die financieel voordeel konden verwachten van de tentoonstelling. In Amerikaanse museumkringen is dat hoogst ongebruikelijk. De National Gallery of Art in Washington accepteert bijvoorbeeld geen bijdrages van veilinghuizen en kunsthandelaren aan tentoonstellingen van particuliere collecties.

Charles Saatchi blijkt het Brooklyn Museum 160.000 dollar toegezegd te hebben, iets wat het museum aanvankelijk ontkende. Het veilighuis Christie's droeg niet alleen 50.000 dollar bij, zoals al bekend was, maar heeft ook toestemming gekregen om een onbeperkt aantal recepties in het museum te houden om reclame te maken voor zijn volgende veiling van hedendaagse kunst, waarbij onder meer werken onder de hamer komen van kunstenaars die ook in Sensation vertegenwoordigd zijn.

De belangstelling van het publiek voor de tentoonstelling blijft boven verwachting groot.

    • Juurd Eijsvoogel