Top of flop

Zappend door de nachtelijke dreven stuitte ik zaterdagnacht opeens op Top of flop, en de cultuurschok had niet groter kunnen zijn. In een tijdcapsule teruggeschoten naar 1963.

Ruim vijfendertig jaar geleden wat is nu vijfendertig jaar? Het lijkt weinig, maar het blijkt meer dan een eeuw te zijn.

Voor de jongere lezers onder ons: Top of flop was een spraakmakend VARA-programma over de jongerencultuur in de vroege jaren zestig. Het werd gepresenteerd door een brave man, Herman Stok geheten, die met een panel van vier mensen pas uitgekomen plaatjes (`singletjes') moest beoordelen. Dit alles vond live plaats in een zaal ergens in het land deze keer in Almelo -, gevuld met jongeren die ernaar keken met de ademloze aandacht van mensen die de spannendste dag van hun leven denken te beleven.

Er gebeurde eigenlijk niets. Je zag de arm van een pick-up neerdalen op een plaatje, er kwam een enkele foto van een artiest in beeld, en er weerklonk een minuutje muziek, waarna de juryleden mochten beslissen: top of flop. Werd er tot een flop besloten, dan kneep Herman enkele malen als een glimlachende jeugdherbergvader in een toeter.

Dat was het.

Destijds raakten we er niet over uitgepraat. De Nederlandse televisie had nog maar één zender, er keken dus miljoenen mensen. Ook ik heb geen enkele uitzending overgeslagen. Na afloop waren er in de huiskamer driftige discussies: was er wel recht gedaan aan dit of dat plaatje, waarom was er niets gedraaid van die of die?

Achteraf blijkt één aflevering van Top of flop meer te onthullen over de mores van die tijd dan menige sociologische studie. Jongens van zeventien zagen er boven hun stropdassen uit als ouwelijke kantoorbedienden, meisjes waren nog toonbeelden van zedigheid, vooral als ze zo'n zwart hoornen brilmontuur droegen. Seksualiteit bestond überhaupt nog niet je vraagt je af hoe in die tijd kinderen werden verwekt. En iedereen hield keurig zijn mond als de ouderen aan het woord waren.

Maar als je goed kijkt, zie je toch de eerste signalen van adolescent onbehagen waar het daaropvolgende decennium berucht om zou worden. In de aflevering uit 1963 werd I Want To Hold Your Hand, de tweede plaat van The Beatles, gedraaid. De jury vond het unaniem niks. ,,Het lijken wel visvrouwen'', zei Henk van Ulsen. En Henk Elsink: ,,Ik vind het rotzooi.'' Toen mocht de zaal reageren. Een krappe meerderheid van de jongeren was vóór. Ook in Almelo was de revolutie begonnen.

    • Frits Abrahams