Populaire mavo bedreigt vmbo

De fusie van mavo en vbo, `vmbo' gedoopt, moest het lager beroepsonderwijs versterken. Nu blijkt dat mavo's apart mogen voortbestaan. ,,Hoe moet mijn vmbo concurreren met de witte mavo in een havo/vwo school?''

Voordat het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) in Nijmegen tot stand is gekomen, is het al doodverklaard. De middelbare scholen in die stad zijn sinds februari verdeeld in twee kampen: vier scholen willen het vmbo invoeren, zeven scholen niet. Omdat ouders, `de markt', en leraren het niet zien zitten. De groep van zeven houdt haar mavo's onder één dak met havo/vwo's. ,,Wij vieren kunnen onze mavo's dus ook niet in het vmbo voegen'', verzucht rector B. van der Hilst van het Montessori College. ,,Want hoe moet die concurreren met mavo's op respectabele, witte havo/vwo scholen?''

Vandaag lanceert staatssecretaris Adelmund (Onderwijs) een Postbus 51-spotje dat het imago van het nieuwe vmbo moet verbeteren. Daar zitten heus niet alleen ongemotiveerde, onintelligente of ontsporende leerlingen op, zo luidt de boodschap. Je kunt trots zijn op een lagere beroepsopleiding! De invoering van het vmbo, dit schooljaar, was immers bedoeld als versterking van het kwijnende beroepsonderwijs, voorheen ondermeer lts. Vbo's (eenderde van alle leerlingen) zouden worden gefuseerd met mavo's (ook eenderde van alle leerlingen) om zo het vmbo te vormen. Alle vmbo-leerlingen moesten worden opgeleid voor een middelbare beroepsopleiding zoals mts. Alleen het hoogste niveau zou lijken op de oude mavo.

Maar het ministerie van Onderwijs heeft zijn eigen rehabilitatie-operatie meteen onderuitgehaald, zegt rector J. Rath van het Nijmeegse Canisius College. Mavo's hoeven helemaal niet te fuseren met vbo-opleidingen, bleek afgelopen zomer uit informatie van de departementale satelliet-organisatie die de vernieuwing begeleidt. Ze mogen zelfs mavo blijven heten. ,,Veel mavo's willen nu eenmaal niet samengaan met een vbo'', zo verklaart J. de Weger, de woordvoerder van die organisatie. ,,Ze hebben meer affiniteit met een havo- of vwo-afdeling dan een praktijkgerichte vbo. Doordat de mavo apart mag blijven bestaan, wordt de positie van vbo's inderdaad indirect ondermijnd.''

De slag om de mavo-leerling is in Nijmegen een feit. Ouders sturen hun kinderen liever naar een `nette' mavo op een havo/vwo school dan naar een mavo/vbo, zegt conrector H. Peters van het Nijmeegse Maaswaal College. Daarom houdt zijn school de mavo in stand op de havo/vwo-locatie in het rustige forenzenplaatsje Wijchen. Daar komen dan de betere mavo-leerlingen, die alle zes examenvakken op het hoogste niveau aankunnen. De andere mavo-kinderen kunnen terecht op de vestiging van het Maaswaal College in Nijmegen, die ook het vbo aanbiedt. In de praktijk zullen alle ouders met een vmbo-advies van de basisschool proberen om hun kind op de mavo in Wijchen te krijgen, erkent Peters. ,,Maar ja, de overheid laat scholen de vrijheid. Dus kiezen ze voor sterke mavo's.''

De strijd om de mavo-leerling in Nijmegen is exemplarisch voor steden die een relatief groot aantal scholen hebben en dus sterke onderlinge concurrentie. Dat geldt met name voor steden in de randstad. Zo'n 40 procent van de middelbare scholen in Nederland heeft geen vbo-afdeling. Op de scholen die er wel een hebben, is het vbo vaak enkele kilometers van de andere afdelingen gevestigd.

Zelf zou hij best met een vbo willen fuseren, zegt rector E. Peters van het Nijmeegse Lindenholt College, maar zijn leraren hebben bezwaren. ,,Als je al jaren op de mavo werkt in een school voor mavo/havo/vwo dan ben je gewend aan die cultuur. Toegegeven, het zijn emotionele argumenten, maar onze leraren zijn huiverig om te fuseren met vbo's waar ze met andere leerlingen te maken krijgen.''

Als het zo doorgaat, plukken vbo's níet de vruchten van samenwerking met een mavo maar wel de nadelen van samenwerking met speciale scholen, betoogt rector Van der Vlist. Dat moet volgens de vmbo-wetgeving. Op speciale scholen zitten de moeilijkste leerlingen: `(zeer) moeilijk lerend en (zeer) moeilijk opvoedbaar'. Brede scholen zoals zijn Montessori College hebben alle schooltypes in één gebouw. Een vlucht-mavo kunnen zij nooit aanbieden.

    • Frederiek Weeda