Laatste soldaten Indonesië weg uit Oost-Timor

De laatste Indonesische troepen hebben dit weekeinde Oost-Timor verlaten. Daarmee is een einde gekomen aan een 24-jarige aanwezigheid, die begon met de Indonesische invasie op 7 december 1975.

De leider van de Oost-Timorese beweging voor onafhankelijkheid, Jose Alexandre 'Xanana' Gusmão, nam zaterdag op het vliegveld van de hoofdstad Dili met een handdruk afscheid van de vertrekkende officieren. Hij noemde de periode van Indonesisch bestuur ,,een historische vergissing'' en riep de aanwezigen op ,,om voortaan naar de toekomst te kijken''.

Vrijdagavond werd bij het invallen van de duisternis voor het laatst de Indonesische vlag gestreken boven het legerhoofdkwartier dat de afgelopen weken was ondergebracht in het telecommunicatiekantoor van Dili. Zaterdag ging het laatste contingent van 300 militairen scheep in een gereedliggend fregat van de Indonesische marine, dat zondagochtend vroeg uitvoer.

Enkele uren later herdacht de bevolking van Dili massaal de verschijning van de maagd Maria aan het Portugese meisje Fatima, een jaarlijkse hoogtijdag voor de rooms-katholieke Oost-Timorezen. Onder aanvoering van bisschop Carlos Felipe Ximenes Belo trokken duizenden gelovigen in processie door de stad. Het meer dan levensgrote beeld van Maria was voor de gelegenheid gemonteerd op een jeep van de Internationale troepenmacht in Oost-Timor (Interfet). Het was de grootste manifestatie sinds Interfet in september in Oost-Timor landde.

Bisschop Belo hield drie onderling verschillende preken: in het Engels (voor Interfet en de internationale pers), in het Tetum – de lokale taal – en in het Indonesisch. Zijn Engelse preek bestond uit een dankwoord aan de buitenlandse vrienden, die in het Tetum en Indonesisch gingen vooral over verzoening. Tegen de nieuwe leiders in Jakarta zei Belo: ,,Wij respecteren u en houden van u. We zijn er trots op dat u een nieuw democratisch tijdperk bent ingegaan.'' Ten slotte richtte hij zich tot de uitgeweken leden van de pro-Indonesische milities, die na het referendum van 30 augustus bloedig huishielden in Oost-Timor. ,,Dit'', zei de bisschop, ,,is jullie land, niet Indonesië. Komt terug, jullie land heeft je nodig. Wij moeten vergeven, maar eerst moeten jullie uitleggen aan het Timorese volk waarom jullie huizen in brand hebben gestoken en zoveel mensen hebben omgebracht.''

Enkele honderden kilometers naar het westen, in Ujung Pandang, de hoofdstad van Zuid-Sulawesi, verklaarden uitgeweken pro-Indonesische leiders dit weekeinde dat de aftocht van de Indonesische troepen hun de kans bood om wraak te nemen op Interfet. Alfredo dos Santos, de secretaris-generaal van het pro-Indonesische Front voor eenheid, vrede en gerechtigheid, zei: ,,Hier hebben we op gewacht. We zullen een guerrilla beginnen om Oost-Timor te heroveren.''

    • Dirk Vlasblom