Halloween

`Ierse mannen en vrouwen, in de naam van God en de dode generaties...' Zo begon de Ierse Onafhankelijkheidsverklaring, voorgelezen door de dichter Patrick Pearse vanaf het hoofdpostkantoor in Dublin, op paasmaandag 1916. De kogelgaten zitten nog in de zuilen en de engelen voor aan de straat, maar de revolutie mislukte. Pearse en vijftien anderen werden door de Engelsen gefusilleerd. Uit de volkswoede die toen losbarstte kwam, uiteindelijk, het huidige Ierland voort.

`De dode generaties...' Ik loop door de Kilmainham gevangenis, twee eeuwen oud, de Bastille van Ierland. De exercitieplaats voor de honderden kinderen die hier zaten, brooddiefjes vaak. Onder de keien liggen talloze vergeten gevangenen begraven. De grijze muren, de executieplaatsen. Hier, die van James Connolly, een rondborstige vakbondsman, zwaargewond in de paasopstand. Hij werd met een ambulance uit het ziekenhuis gehaald, op een stoel gebonden, en doodgeschoten. Hier, de gevangeniskapel waar de dichter Joseph Plunkett op 4 mei 1916 om half twee 's nachts trouwde met zijn geliefde Grace Gifford. Ze kregen precies tien minuten. Om half vier werd hij gefusilleerd.

En dan: dezelfde muren, waartegen de Ieren nu elkaar executeerden, in de Burgeroorlog van 1922, totdat de IRA-wapens in 1923 letterlijk werden begraven. En waar ging het om? Om de acceptatie van vrede met Engeland, inclusief een gedeeld Ierland, ja. Maar bovenal om de eeuwige twee vragen van de doden: is het niet genoeg, vielen al niet te veel van ons? Of: was dit nu alles, stierven we hiervoor?

Zo heersen de dode generaties over dit land.

    • Geert Mak