De Rock Academie laat het talent vrij

Sinds september functioneert in Tilburg de eerste Nederlandse Rock Academie. Anders dan op Paul McCartney's Liverpoolse academie hoef je niet netjes te zingen.

Jacqueline Govaert (17) en Ivo Maissan (21) ontmoetten elkaar bij het toelatingsexamen voor de Rock Academie. Nadat ze waren aangenomen probeerden ze voor het introductiefeestje samen een liedje te maken. Dat lukte binnen twee uur. Vandaag, vijf weken later, voeren ze hun duet nog eens uit, samen achter de piano in een van de drie praktijkruimtes die de Rock Academie rijk is. ,,Onze stemmen zijn nog niet helemaal wakker'', waarschuwt Ivo Maissan. ,,Alone, alone with a bottle of whiskey. Alone..'', croont Govaert met haar ogen dicht.

Govaert en Maissan zijn twee van de 43 studenten die onlangs zijn begonnen aan het propedeuse-jaar van de eerste Nederlandse Rock Academie. Deze HBO-opleiding is gevestigd in Tilburg, waar de vorig jaar geopende popconcertzaal 013 oefenruimtes en studio's ter beschikking stelt.

De Rock Academie biedt vier afstudeerrichtingen: muzikant/docent, muzikant/technicus, muzikant/ondernemer en muzikant/performer. Het eerste jaar is voor iedereen gelijk, daarna concentreert men zich drie jaar op een van deze terreinen. De afgestudeerde docent kan onder andere les geven in popmuziek op een muziekschool, de `ondernemer' wordt manager of organisator van popconcerten, en een technicus kan in de studio werken of live-techniek doen. Alleen de specialisatie muzikant/performer leidt op tot zelfstandig popmuzikant.

Vooral deze laatste richting wekt de scepsis van de buitenwacht. `Talent heb je of heb je niet', of: `Zo'n opleiding zal de pure creativiteit juist te zeer vormen' is de meest gehoorde kritiek. Maar wie rondloopt in de – vooralsnog – nederige behuizing van de groots betitelde `Rock Academie' (onderdeel van Fontys Hogescholen) kan daar alleen maar zijn schouders over ophalen. Want wat kan een enthousiaste muzikant zich meer wensen dan de mogelijkheid om vier jaar lang gestimuleerd te worden door leraren en medestudenten, alle nieuwste technieken en technologieën gedoceerd te krijgen en – vooral – de hele dag te kunnen oefenen, liedjes schrijven en op te treden? En wat dat `vormen' betreft, die is gericht op `vrij laten' in plaats van `polijsten'.

Aan de huidige opzet van de Rock Academie is jaren van voorbereiding en oriëntatie voorafgegaan. De twee studieleiders, Gerard Boontjes (docent gitaar en studietraining) en Bertus Borgers (docent songwriting en bandbegeleiding), vertellen dat het curriculum al doende ontstaat. De precieze invulling van bijvoorbeeld het tweede jaar is nog niet rond: ,,We willen steeds weer op nieuwe wensen kunnen inspringen, de laatste ontwikkelingen kunnen volgen'', zegt Borgers.

Wie hier als `performer' afstudeert, kiest voor een basisinstrument van de popmuziek (gitaar, bas, drums of zang) of voor `songwriting'. Een van de studenten die voor songwriting is aangenomen is Cilvaringz, oftewel Tarik Azzougarh. Cilvaringz deed afgelopen zomer van zich spreken toen hij als eerste Nederlandse rapper een platencontract tekende met Wu Tang Records, het label van de notoire Amerikaanse rapgroep The Wu Tang Clan.

Als Cilvaringz (een variatie op `Silver Rings') bij de les `songwriting' komt heeft hij een lap tekst bij zich, en een idee over een `atmosfeer' die hij in de muziek wil laten horen. Maar van een conventioneel liedje is geen sprake. En dat hoeft ook niet, vinden Boontjes en Borgers. ,,Net zoals hij bij de zangles geen liedje hoeft te zingen. Hij kan zich gewoon bekwamen in het rappen, of wat hij ook maar bij zichzelf vindt passen.'' Hierin onderscheidt de academie zich van haar Liverpoolse, door Paul McCartney gesponsorde evenknie, zegt Borgers. ,,Als iemand hier als punkzanger binnenkomt, mag hij vier jaar lang punkzanger blijven. In Liverpool worden de studenten geacht netjes te leren zingen.''

Voor een deel is lesgeven op de rockacademie dan ook `kijken wat er gebeurt'. Zo wordt in de band-lessen (waar men leert samenspelen) door de docent afgewacht wat de leerlingen zelf ondernemen. ,,Als je als docent gaat zeggen dat ze een bepaald nummer moeten uitvoeren, heb je al de helft voor ze bedacht'', zegt Boontjes. ,,Ze moeten maar zien. Het is onze taak om misverstanden te signaleren. Want iedereen heeft weleens meegemaakt dat zijn band uit elkaar klapte. Ze zijn er bij gebaat te leren hoe je moet overleggen en hoe je conflicten misschien kunt voorkomen.''

Motivatie en ervaring waren twee belangrijke criteria tijdens de toelatingsexamens. Ook tijdens de studie wordt van de studenten verwacht dat ze veel optreden, concerten organiseren en ervaring opdoen. ,,Een ondernemend karakter is bijna nog belangrijker dan talent'', zegt Borgers. ,,Zo hebben de studenten maar zo'n dertien uur per week les, de rest is zelfstudie.'' Jacqueline Govaert en Ivo Maissan hebben allebei een bandje buiten school. Govaert stond afgelopen augustus met haar groep Krezip zeer succesvol op het Lowlands-festival en Maissan doet met zijn melodieuze rapgroep Relax mee aan de competitie van de Heineken Crossover Award.

Behalve dat ze `alle instrumenten' willen leren spelen, was `leren je staande te houden in de popwereld' een belangrijke reden om naar de rockacademie te gaan, vertellen ze. ,,Ik kreeg ooit het aanbod voor een platencontract waarin stond dat die platenmaatschappij alle rechten op onze nummers hield'', zegt Govaert. ,,Bij een van de eerste lessen hier hoorde ik al dat dat niet hoort. Ik bedoel maar, ik leer nu waar ik straks bij het tekenen van een contract voor moet uitkijken''.

Govaert en Maissan willen zich beiden toeleggen op liedjes schrijven. Wat leren ze in die les? ,,Je zit met allerlei mensen in de klas en de een wil hiphop maken, de ander house, de derde rock'', zegt Maissan, ,,dus eerst ben je bezig om overeenkomsten te vinden tussen de ideeën over wat een liedje is. We luisteren bijvoorbeeld naar een nummer en schrijven dan allemaal een analyse. Daarna praten we over wat er in dat liedje gebeurt, en hoe we dat interpreteren.'' Govaert: ,,Je krijgt ook een individuele les van Bertus Borgers en daarin praat je over je eigen nummers. Hij vraagt allerlei dingen waardoor je er zelf weer over gaat nadenken. Bijvoorbeeld: `Waarom wil je hier een solo'. Hij keurt nooit iets af, maar hij geeft tips. Zo raadde hij me aan om een Engels woordenboek en een synoniemenboek te kopen, zodat mijn teksten wat afwisselender zullen worden'', zegt Govaert.

De Rock Academie wordt pas het volgende studiejaar erkend door het ministerie van Onderwijs. Daardoor kunnen de studenten nu geen studiefinanciering of OV-jaarkaart krijgen en ze moeten wel 5.000 gulden collegegeld betalen. Gitarist Norman Kapojos (24) heeft daarvoor een lening afgesloten bij een bank, en voorziet in zijn levensonderhoud door bij een uitzendbureau te werken, in de wasserette of als bijrijder op de vrachtwagen. Om kosten te besparen is Ivo maar weer bij zijn ouders ingetrokken. ,,Dat was niet makkelijk want ik woonde al drie jaar op mezelf, maar na rijp beraad ben ik toch weer in Haarlem gaan wonen. Nu reis ik op en neer.''

16/11 19 uur organiseert de Rock Academie de eerste Performing Night met zeven acts van de opleiding in de kleine zaal van 013.

    • Hester Carvalho