Secretaresses BZ willen meer dan post openen

De secretaresses van Buitenlandse Zaken willen meer, beter en anders. Hun minister heeft een willig oor, maar belooft niets.

Paniek op het departement van Buitenlandse Zaken (BZ) in Den Haag. De 325 secretaresses van BZ en de ambassades zijn voor een driedaagse conferentie in Maastricht en er zijn geen vervangsters geregeld. De achterblijvers in Den Haag schieten massaal in de stress als ze moeten doorverbinden of drie telefoons tegelijkertijd rinkelen. ,,Jullie zouden met eigen ogen moeten zien hoe onmisbaar jullie zijn'', zegt minister Van Aartsen woensdagochtend in zijn openingstoespraak tot de secretaresses.

Even later in de koffiezaal van het conferentiecentrum MECC in Maastricht is Van Aartsen druk in gesprek met zes secretaresses. Onderwerp van de discussie is hun salaris. ,,U kunt wel zeggen dat we onmisbaar zijn, maar die waardering wordt niet uitgedrukt in ons salaris'', zegt een van hen. Van Aartsen glimlacht vriendelijk, neemt een kopje koffie aan van een secretaresse en belooft dat hij zal kijken wat hij er aan kan doen.

Waardering voor werkzaamheden en persoonlijkheid, daar draait het om tijdens de conferentie. Al jaren morren de BZ-secretaresses, omdat ze ontevreden zijn over de werkomstandigheden, de salariëring, de opleidings- en doorstroommogelijkheden.

Hoog opgeleid en vaak met grote ambities, stappen de secretaresses binnen bij BZ. De teleurstelling is groot als ze zelfs de simpelste brief niet mogen schrijven, het werk saai is en schouderklopjes een zeldzaamheid zijn. ,,Ik had negen jaar voor Shell gewerkt toen ik op het departement kwam. Ik zat post open te maken, terwijl ik bij Shell een interessanter takenpakket had'', zegt secretaresse Loes van Spronsen, die inmiddels een post heeft bemachtigd in Kairo. Van Aartsen onderkent het probleem. ,,Het idee bestaat nog dat je een secretaresse laat tikken en je er verder niet mee bemoeit. Dat is een volstrekt achterhaald idee.''

Het roer bij BZ moest om, vooral toen bleek dat in het eerste kwartaal van dit jaar evenveel secretaresses ontslag namen als in het hele jaar 1998. Tot een maand geleden had het departement zeventig vacatures openstaan. Inmiddels is dit teruggebracht naar 42 vacatures.

Een nieuw personeelsbeleid, dat per 1 oktober geleidelijk wordt ingevoerd, was de eerste stap om BZ te vernieuwen. Eigen verantwoordelijkheid, persoonlijke kwaliteiten en mobiliteit in functies staan daarin centraal. Een enquête onder de secretaresses bracht hun ontevredenheid en wensen in kaart. De conferentie, die 1,6 miljoen gulden kostte, is bedoeld om de enquêteresultaten te bespreken en te zoeken naar concrete oplossingen. Vanmiddag presenteren de secretaresses hun lijst met aanbevelingen; de departementsleiding zal het wensenlijstje uiteindelijk moeten realiseren. Van Aartsen: ,,Sommige zaken zullen misschien jaren in beslag nemen, maar de crèche kan er begin 2000 zijn.''

De uit alle werelddelen overgevlogen secretaresses vertrokken dinsdagmiddag per trein naar Maastricht. Onderweg serveerde hun secretaris-generaal, D.J. van den Berg, gestoken in een wit kostuum en handschoenen koffie, thee en koek. BZ doet er alles aan om het de secretaresses naar de zin te maken. Maar de conferentie ,,moet geen echoput worden, er moet nu echt iets gebeuren'', zegt Van Aartsen. ,,Ik denk dat we dit over een of twee jaar weer moeten doen. Kijken hoe ver we zijn en wat nog moet gebeuren.''

De keurig geklede secretaresses – veel parels en mantelpakjes – praten honderduit tijdens de lunch. ,,Eindelijk aandacht'', roept Esther Bouwmeester van de ambassade in Rabat. Ze verduidelijkt: ,,Het is een radicale stap voor BZ. Eindelijk onderkennen ze het probleem en krijgen we meer een bedrijfscultuur.'' Van Spronsen vult lachend aan: ,,Gaan we winst maken.''