Reis Paus naar Irak bezorgt diplomaten hoofdpijn

De Paus heeft te kennen gegeven dat hij Irak wil bezoeken. Maar een datum is nog niet vastgesteld. `We moeten er nog eens goed over nadenken'.

Voor Washington en Londen is het een nachtmerrie, voor Saddam Hussein een droom: paus Johannes Paulus II die in Bagdad slachtoffers van de Westerse bombardementen bezoekt, om afzwakking van het embargo vraagt, en met Saddam op de foto gaat.

We moeten daar nog eens goed over nadenken, zei monseigneur Jean-Louis Tauran, de minister van buitenlandse zaken van de Heilige Stoel, begin deze week tegen Radio Vaticaan. Van Iraakse zijde is al een paar keer geroepen dat alles rond is, dat de paus begin december komt. Maar Rome trapt op de rem. Er is ,,een reflectie-pauze'' nodig, zei Tauran.

De speculaties over een bezoek van de 79-jarige paus aan Irak begonnen in juni. Toen publiceerde Johannes Paulus een soort verlanglijstje voor plaatsen die hij zou willen bezoeken in het kader van pelgrimstochten ter gelegenheid van het komende jubeljaar. Het gaat om plekken die een belangrijke rol spelen in het Oude en het Nieuwe Testament. Behalve Israel, Syrië, Egypte en Griekenland staat ook Irak op het lijstje. Daar wil de paus Ur bezoeken, de historische stad op 375 kilometer ten zuiden van Bagdad waar volgens de bijbel Abraham is geboren.

Vanuit Washington en Londen is sterke diplomatieke druk uitgeoefend om niet te gaan. Een Britse woordvoerder waarschuwde dat Saddam Hussein een pausbezoek zou aangrijpen voor ,,een poging tot legitimatie van zijn wrede beleid''. Ook joodse organisaties hebben hun verontrusting laten blijken.

Waarschijnlijk is dat op zich onvoldoende om Johannes Paulus tot andere gedachten te brengen. Tijdens de Golfoorlog in 1991 en bij de nieuwe bombardementen op Irak heeft hij openlijk zijn kritiek laten horen op de koers van Westerse landen. De paus is verder in principe tegen embargo's. Bovendien hecht hij bijzonder sterk aan zijn voorgenomen pelgrimstochten.

Maar het Vaticaan wil harde garanties dat het bezoek geen propagandafeest voor Saddam Hussein wordt. De Iraakse vice-premier Tariq Aziz, zelf een katholiek, zei onlangs dat de paus als staatshoofd van het Vaticaan ,,zekere verplichtingen'' heeft tijdens een eventueel bezoek aan Bagdad. Bovendien bestaat er binnen het Vaticaan irritatie over een verklaring, verspreid door het officiële persbureau INA, waarin Iraakse intellectuelen zich afvragen of de paus wel alle problemen van Irak goed zou kunnen begrijpen.

Vanuit Bagdad kwamen aanvankelijk berichten dat de paus begin december zou komen. Dat wordt nu uitgesloten. De Iraakse rooms-katholieke patriarch, Raphael Bidawid, zei woensdag tegen het katholieke persbureau Fides: ,,We verwachten nog steeds een bezoek van de paus, maar hij kan niet vóór het einde van januari 2000 komen.'' Een andere mogelijkheid die wordt geopperd, is dat de paus een bezoek aan Bagdad combineert met zijn reis naar Israel, die voor maart op het programma staat.

Bidawid speelt een belangrijke rol in de voorbereiding van het bezoek. Na een gesprek met hem in Rome zei kardinaal Achille Silvestrini vorige week donderdag: ,,Een datum voor de pelgrimstocht is nog niet vastgesteld, maar de paus zal zeker naar Irak gaan.'' In Irak zijn de voorbereidingen voor een propaganda-oorlog begonnen. Rome, en Washington, bezinnen zich op een tegen-actie.