PKK houdt nog steeds niet van dissidenten

De (Turks-)Koerdische Arbeiderspartij (PKK) heeft met een symbolische overgave haar vredesstreven nog eens onderstreept. Maar binnen de eigen gelederen is het oorlog.

Abdullah Öcalan, opperste leider van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) heeft gedecreteerd dat de afscheidingsoorlog tegen Turkije voorbij is. Hij kwam afgelopen mei voor het eerst met zijn vredesinitiatief naar buiten tijdens zijn berechting in Turkije als staatsvijand nummer één, en zette deze lijn door na zijn terdoodveroordeling in juni. Öcalan gaat hierin steeds verder, ook al hebben de Turkse autoriteiten nog nauwelijks respons getoond. De wapens zijn al neergelegd, en de PKK-strijders zijn bezig zich uit Turkije terug te trekken. Gisteren kwam alweer voor de tweede maal een PKK-delegatie in Turkije aan om zich symbolisch aan de autoriteiten over te geven. De acht leden, vertegenwoordigers van de politieke vleugel van de PKK, arriveerden op de luchthaven van Istanbul en werden daar, zoals ook de eerste delegatie gebeurde, onmiddellijk gearresteerd. De brieven die ze voor de autoriteiten bij zich hadden, werden genegeerd. In plaats daarvan zullen ze worden berecht.

De presidentiële raad van de PKK, opgericht na de gevangenneming van Öcalan, heeft de vredesgebaren van Öcalan bevestigd. Öcalans broer Osman heeft vanuit Noord-Irak tegen de Koerdische zender Medya-tv gezegd dat de Koerden de wapens nooit meer zullen opnemen. In een vraaggesprek met de Neue Zürcher Zeitung (NZZ) legde hij deze week uit dat ,,het hoogste doel van de PKK de coëxistentie van Turken en Koerden'' is.

De ommezwaai van de PKK is enorm – en zij is in eigen gelederen en bij andere Koerdische groepen dan ook niet onomstreden. Maar de politiek van de PKK jegens Turkije moge dan zijn gewijzigd, de interne methoden zijn onveranderd gebleven. Door middel van harde intimidatie probeert het leiderschap zijn wil aan dissidenten op te leggen, zo blijkt uit klachten van slachtoffers in Duitsland – waar honderdduizenden Koerden leven en de PKK sterk is – die via e-mail naar buiten komen.

In het vraaggesprek met de NZZ verwoordde Osman Öcalan de opvatting van het leiderschap met de uitspraak: ,,Het volk doet waartoe de PKK het oproept.'' Koerdische intellectuelen en anderen die oproepen tot discussie over de nieuwe PKK-koers kunnen dan ook bezoek verwachten van activisten die hun de les komen lezen.

Zo werd de Koerdische schrijver en publicist Selahattin Celik half augustus in zijn woning in Keulen door vier mannen in elkaar geslagen. De daders waren uitgerust met `vuistijzers', die bedoeld zijn om bloeduitstortingen te produceren die lang zichtbaar blijven – en voor de goede verstaander een duidelijke waarschuwing vormen. Omdat Celik net aan de telefoon was toen de bezoekers zich aanmeldden, kon zijn gesprekspartner het hele incident rechtstreeks volgen. Celik had kritiek geleverd op Öcalans gedrag tijdens zijn proces en op diens nieuwe lijn.

Daartoe door Koerdische groepen aangemaand, distantieerde het ERNK, de politieke vleugel van de PKK, zich na enige tijd van de aanslag. Maar op 17 oktober kreeg een andere vooraanstaande Koerd, Nejdet Buldan, ex-burgemeester van de Turkse Koerdische stad Yüksekova en ex-lid van het Koerdische parlement in ballingschap, van drie heren bezoek in zijn woning in Gelsenkirchen. Zelf meldde Buldan in een verklaring ,,aan de Koerdische pers en de openbaarheid'' dat de heren zich als vertegenwoordigers van de PKK bekendmaakten, die conform een partijbesluit hem een verklaring moesten voorlezen. Buldan werd daarin gemaand zijn betrekkingen met Celik en andere critici af te breken, anders zou het hem net zo vergaan als hun. ,,Het is algemeen bekend dat onze partij wat dit betreft vastbesloten is'', zeiden zij.

Tevens werd Buldan verboden deel te nemen aan een door een onafhankelijk Koerdische instituut georganiseerde `Koerden-Koerden' dialoog, die vorige week in Bonn is gehouden en die in de in Duitsland verschijnende pro-PKK-krant Özgür Politica was verketterd. De drie mannen uitten bedreigingen tegen familieleden van Buldan die in Zuidoost-Turkije en Noord-Irak bij de PKK zitten. Tegenover het blad Junge Welt zei Buldan dat de PKK-leiders ,,niet kunnen verdragen dat over bepaalde vragen een veelvoud aan meningen bestaat''.

Özgür Politica publiceerde een week geleden een verklaring waarin de DHP (Revolutionaire Volkspartij, die zeer nabij de PKK staat) twee vooraanstaande PKK'ers die tegen Öcalans ,,politiek van onderwerping'' hadden geprotesteerd, als provocateurs veroordeelde. De twee hadden een protest tegen Öcalan georganiseerd in de Canakkale gevangenis waar ze door de Turkse autoriteiten worden vastgehouden. Ze ,,begrijpen de huidige ontwikkelingen niet'', aldus de DHP, en ,,worden zo materiaal voor liquidatie''.