Montenegro vergroot afstand tot Belgrado

Montenegro is ,,klaar'' voor fiscale onafhankelijkheid van Belgrado en de invoering van de Duitse mark als wettig betaalmiddel, naast de Joegoslavische dinar. Dat zei gisteren de Montenegrijnse president Milo Djukanovic, in een uitlating die in Belgrado wordt gezien als een nieuwe uiting van Montenegrijns separatisme.

In Podgorica is gezegd dat de Duitse mark al volgende week, als de gepensioneerden in Montenegro hun pensioen krijgen, kan worden geïntroduceerd. Na een overgangstermijn wil Montenegro een eigen munt invoeren, die de mark en de dinar zal vervangen. ,,Als we onze eigen financiën controleren, kunnen we rustiger wachten op de democratisering van Servië'', aldus Djukanovic.

Montenegro werkt al enige tijd aan een eigen munt. De hervormingsgezinde en pro-Westerse leiders in Podgorica verwijten de leiding van Servië en Joegoslavië monetaire onverantwoordelijkheid. Het bijdrukken van dinars om de gaten in de begroting te dichten en na de NAVO-luchtacties het land weer op te bouwen, zet de deur open naar hyperinflatie, zo vreest men in Podgorica.

Eveneens gisteren nam het parlement in Podgorica een nieuwe wet op het Montenegrijnse staatsburgerschap aan, los van het Servische en Joegoslavische staatsburgerschap. Het is voor het eerst sinds 1918, toen het onafhankelijke Montenegro deel ging uitmaken van het nieuwe Joegoslavië, dat sprake is van een apart staatsburgerschap van Montenegro. Voor de stemming stormde de pro-Servische oppositie kwaad de zaal uit, onder het roepen van verwijten over het `separatisme' van Djukanovic' socialisten. Maar ook de voorstanders van de Montenegrijnse onafhankelijkheid liepen weg: volgens hen ging de gisteren aangenomen wet niet ver genoeg.

Het voortgaande overleg tussen de Servische en Montenegrijnse partijen over de wederzijdse relaties van beide zusterrepublieken binnen Joegoslavië heeft nog altijd niets opgeleverd. Gisteren maakten de Montenegrijnen duidelijk dat het overleg nu naar het niveau van de beide regeringen moet worden getild. ,,Toekomstige besprekingen tussen de partijen worden niet uitgesloten, maar alleen als ze dienen ter voorbereiding van overleg tussen de regeringen'', zo liet de partij van Djukanovic gisteren in een verklaring weten. ,,We hebben [de Servische partijen] laten weten dat een positief antwoord van Servië een manier is om de [Joegoslavische] unie te redden en dat een negatief antwoord slechts een alternatief overlaat: de weg van Montenegro naar [de vorming van] een individuele staat.''

In het partijenoverleg kampen de Montenegrijnen vooral met het verzet van de ultra-nationalistische Servische Radicale Partij, een van de coalitiepartners van de in Servië regerende socialisten van president Miloševic, tegen elke aanpassing van de relaties tussen twee republieken. De Radicalen hebben Montenegro gedreigd met ,,een bloedige oorlog'' als ze zich uit de Joegoslavische federatie zouden losmaken.