De gevolgen van bedrog

Regisseur Sidney Pollack regisseerde `Random Hearts' en speelde mee in `Eyes wide shut'. ,,Dankzij Clinton is overspel weer actueel.''

Nog geen etmaal geleden vloog hij achter de stuurknuppel van zijn eigen vliegtuig de Atlantische Oceaan over. Krap vierentwintig uur later poetst hij met zijn duim een vlekje van zijn cowboylaars in de luxe suite van een Amsterdams hotel terwijl hij er geen doekjes om windt dat hij hier is om zijn nieuwste film Random Hearts te promoten. Uit zijn mond geen hoogdravende woorden over het meesterwerk dat hij zojuist heeft afgeleverd, maar een relativerende stem die zijn film alle steun wil geven die nodig is.

Sydney Pollack vertegenwoordigt in een enkele minuut zo'n beetje alle clichébeelden van de succesvolle Hollywoodregisseur. De glamourman met zijn eigen vliegtuig, de all American cowboy, de rij klassiekers achter zijn naam (The Way We Were, Tootsie, Out of Africa, The Firm), de zo mogelijk nog langere lijst Oscarnominaties, de filmbobo die nonchalante anekdotes vertelt over Robert (Redford), Dustin (Hoffman) en Stanley (Kubrick) én de harde werker die één ding zeker weet: een film is pas af als hij zijn publiek heeft bereikt. En daarbij kan Random Hearts, waarvan Pollack regie, productie en een van de bijrollen voor zijn rekening nam, inderdaad wel wat hulp gebruiken.

Het overspeldrama met Harrison Ford en Kristin Scott Thomas (The English Patient, The Horse Whisperer) in de hoofdrollen is een gecompliceerde film, met meer aandacht voor de karakters dan voor de plot. Zoiets heet in Amerika al gauw een `volwassen film', wat in een door jeugdige bioscoopbezoekers gedomineerd filmklimaat niet als aanbeveling geldt. ,,Toen ik jong was, bestonden er niet eens jongerenfilms, met uitzondering misschien van Rebel Without a Cause'', meent Pollack. ,,Je ging gewoon naar de films met Humphrey Bogart en Gary Grant, net zoals je ouders. Je ging gewoon naar dé film. Punt.''

Het lome en jazzy Random Hearts draait om de gevoelige politieman Dutch Van Den Broeck (Ford) en het Republikeinse Congreslid Kay Chandler (Scott Thomas). Een typisch geval van aantrekkingskracht tussen tegengestelden. Ze zouden elkaar nooit hebben leren kennen als hun echtgenoten niet een verhouding met elkaar hadden gehad en op weg naar een romantisch weekendje Miami een dodelijk vliegtuigongeluk hadden gekregen. Behalve met rouw, krijgen ze met ontrouw te maken en bovendien voelen ze zich ook tot elkáár aangetrokken.

Pollack: ,,Random Hearts is een onconventionele liefdesgeschiedenis. Ik was vooral geïnteresseerd in de vraag hoe twee zeer tegengestelde karakters met gevoelens van verdriet, bedrog, schuld en wraak omgaan. Dutch en Kay leren elkaar onder zeer ongewone omstandigheden kennen en terwijl ze de dood van hun overspelige partner moeten verwerken, worden ze weer verliefd, waardoor ze het gevoel krijgen dat ze zelf ontrouw zijn.''

Obstakels

Dat dat misschien wat al te veel verwikkelingen zijn voor één film, wijst Pollack van de hand. ,,Elke liefdesgeschiedenis staat of valt met de obstakels die geliefden moeten overwinnen om bij elkaar te komen. Of die nou politiek zijn zoals in The Way We Were of sociaal zoals in Out of Africa. In Random Hearts zijn er zoveel obstakels dat je een snelkookpan van gevoelens krijgt die dramatisch heel interessant is.''

Door zich zo op de emotionele toestand van zijn hoofdpersonen te concentreren, laat Pollack echter buiten beschouwing waarom twee ogenschijnlijk gelukkig getrouwde mensen er een langdurige buitenechtelijke relatie op na hielden. Het grootste bezwaar tegen de film is dan ook dat de nadruk op de karakterpsychologie de plot een wat vrijblijvend karakter geeft.

De uitbreng van Random Hearts in Amerika werd overschaduwd door een boze Warren Adler, de schrijver van de originele roman. Adler uitte zijn ongenoegen zowel in een paginagroot artikel in The New York Times, als op zijn homepage op het Internet. Hij hekelde vooral het feit dat hij al `vijftien jaar wachtte op de verfilming van Random Hearts en nu uit de Variety moest vernemen dat hij eindelijk was gemaakt'.

Pollack bevestigt dat de studio de rechten van het boek al vijftien jaar bezat. ,,Er zijn verschillende pogingen gedaan om het tot scenario te bewerken. Zelf raakte ik pas in het project geïnteresseerd toen Kurt Luedtke er als scenarist bij werd betrokken. Luedtke heeft de scenario's geschreven voor twee eerdere films van mij, Absence of Malice en Out of Africa, en ik wilde dolgraag nog eens met hem samenwerken. We hebben het verhaal radicaal veranderd. In onze versie staat alleen de onalledaagse manier waarop de twee hoofdpersonen elkaar ontmoeten nog overeind. Dat blijft voor mij de kern van de film.''

Een belangrijke ingreep van Luedtke en Pollack was ook dat zij de traditionele rolverdeling tussen man en vrouw omdraaiden. Volgens Pollack speelt Harrison Ford nu de vrouwenrol. ,,Dutch is degene met het gebroken hart. Degene die zich afvraagt: `Je hebt die ochtend nog de liefde met me bedreven, hoe kun je dan een paar uur later zo koelbloedig met je minnaar in het vliegtuig stappen?''' Een vraag overigens waarop de film het antwoord niet geeft. Onbevredigend misschien, al is Pollack van mening dat het echte leven `dat soort antwoorden ook niet geeft'.

Toeval

Random Hearts, waarin hij de persattaché van Kristin Scott Thomas speelt, is overigens niet de enige film met Sydney Pollack in de Nederlandse bioscopen. Hij is ook nog steeds te zien als de manipulatieve Victor Ziegler in Eyes Wide Shut, de laatste film van Stanley Kubrick. Allebei mannen die op de achtergrond aan de touwtjes trekken, al gaat dat in Eyes Wide Shut wel wat verder. Pollack is daarin de decadente New-Yorker die het feest geeft waarop echtpaar Tom Cruise en Nicole Kidman zich van zijn tegenstrijdige seksuele gevoelens en fantasieën bewust wordt en degene die betrokken is bij de befaamde orgiescène, die de morele ondergang van Tom Cruise inluidt. ,,Toeval'', volgens Pollack. Evenals het gemeenschappelijke thema van overspel.

,,Mijn film gaat over de gevolgen van ontrouw en bedrog. Eyes Wide Shut over de angst ervoor. Al zal iedereen die film anders interpreteren. Eyes Wide Shut is uiteindelijk toch een droom. Random Hearts is concreter, maar je hebt gelijk als je zegt dat er overeenkomsten zijn.''

Pollack onderbrak de voorbereidingen voor Random Hearts een aantal weken voor zijn bijdrage aan Eyes Wide Shut. Heeft het gelijktijdig werken aan beide films zijn ideeën over het thema van overspel en ontrouw nog beïnvloed? ,,Nee, pas achteraf ben ik over de verwantschap tussen beide films gaan nadenken. Ik moet ook eerlijk zeggen dat ik tijdens de draaiperiode voor Eyes Wide Shut niet zo'n zicht had op wat voor film het zou worden. Een van mijn redenen om Random Hearts te maken was dat overspel dankzij Clinton weer zeer actueel is en op een rare verwrongen manier maatschappelijk geaccepteerd geraakt. Voor de slachtoffers is het nog altijd het meest verwarrende en vernietigende wat ze kan overkomen. Dat roept een hoop vragen op over ons verlangen om iemand te vertrouwen en trouw aan iemand te zijn. En hoe we dat vertrouwen terug kunnen vinden als we eenmaal bedrogen zijn. Die vragen stel ik in Random Hearts aan de orde door te laten zien dat je altijd weer verder moet. Als er iemand overlijdt, als je in de steek wordt gelaten én als je weer verliefd wordt.''

Hoewel Random Hearts na Tootsie pas de tweede keer is dat Pollack in een van zijn eigen films optreedt, was hij de laatste jaren wel te zien in een aantal opmerkelijke gastrollen in films van onder anderen Woody Allen (Husbands and Wives), Robert Altman (The Player) en recentelijk dus Kubrick. ,,Eigenlijk houd ik helemaal niet van acteren'', zegt Pollack onomwonden. ,,Ik ben weliswaar begonnen als acteur, maar had al snel in de gaten dat mijn hart meer bij regisseren en later bij produceren lag. Tootsie was al een uitzondering, daar heeft Dustin Hoffman me min of meer toe gedwongen. Hij wilde dat zijn agent werd gespeeld door iemand die geen acteur was. Maar ik vond het niet leuk. Ik kon me moeilijk concentreren. Meestal zeg ik daarom nee als ze me vragen voor een rol. De enige keren dat ik het wel doe, is als ik de kans krijg om een regisseur die ik bewonder van dichtbij aan het werk te zien.

,,Woody Allen en Stanley Kubrick zijn uitersten. Stanley stond bekend om zijn nauwkeurigheid. Hij repeteerde uitputtend en deed vervolgens vijftig takes. Woody Allen is alleen maar nauwgezet in het scenario dat hij schrijft, daarna laat hij de acteurs veel meer vrij. Het lijkt soms alsof het hem niet kan schelen wat je doet, als hij elke dag maar om vijf uur naar huis kan, terwijl Stanley dag en nacht bezig was met het choreograferen van een grootscheepse theatrale opera.'' Zelf is hij een ander soort regisseur: ,,Ik houd niet van repeteren, maar ben wel heel perfectionistisch.

,,Mijn rol in Random Hearts heeft een praktische oorzaak. De film was al duur genoeg door de gages voor Harrison Ford en Kristin Scott Thomas en de persagent die ik speel is maar een kleine rol. Het is wel zo'n karakter wat er elke dag moet zijn, omdat zijn scènes makkelijk konden worden opgenomen als het regende of zo, als er een buitenopname niet kon doorgaan en we iets anders als vervanging moesten draaien. Dus toen dacht ik: `Ach, laat ik het maar doen, ik ben toch elke dag op de set.'''

Random Hearts is vanaf 4 november te zien in de Nederlandse bioscopen.