Professor

In het dorp Vimeiro zijn de huizen grijs en gebogen, de deuren vermolmd. Er staat een soort fabrieksgebouw, met ingegooide ruiten, de muren vol leuzen, leeg. Daarnaast ligt een kraaienbos, en als je daar het donkere pad omhoogklimt, langs de herfstige moestuinen en de verwilderde boomgaard, sta je opeens voor de bescheiden villa van professor António Salazar, hoog en stug, als een iets te goed onderhouden Dracula-kasteel.

Zoals Spanje geregeerd werd door de grootheidswaan van een generaal, zo werd Portugal jarenlang beheerst door academische hoogmoed, door de hybris van een professor die dacht een heel land binnen zijn theorieën te kunnen persen. ,,Het opvallende is dat de laatste grote West-Europese dictaturen rond 1975 opeens alledrie ineenstortten', zei de historicus Fernando Rosas. ,,Met alle verschillen hadden de Spaanse, de Griekse en onze dictatuur één ding gemeen: ze waren sterk autarkisch, ze probeerden te overleven zonder vreemde `besmettingen', zowel economisch als politiek. In het midden van de jaren zeventig kon men dat gewoon niet langer volhouden. De wereld raakte te veel vervlochten.'

Maar wat je ook van Salazar kunt zeggen, om uiterlijk vertoon gaf hij niet. De betere families hebben op het dorpskerkhof de kisten van hun geliefden in keurige huisjes opgestapeld, soms zelfs met luxaflex voor het raam, als treincoupés naar de eeuwigheid. Er liggen maar liefst 19 kindergrafjes, op drie na vol bloemen. Maar de Salazars liggen onder kale grijze stenen, naamloos, met op Antonio's graf enkel nog één bruine, papperige, vergane roos.