Politicus

Op weg naar een lezing van Ad Melkert hoor ik de ene student aan de andere vragen: ,,Melkert, wie is dat ook weer precies? Is ie van de PvdA?''

Samen met hen betreed ik een collegezaal in het universiteitsgebouw aan de Oudemanhuispoort in Amsterdam, waar Melkert voor de studievereniging Machiavelli een lezing zal houden. Zijn toehoorders – ongeveer vijftig mensen – zijn vooral studenten politicologie. Een lange jongen meldt vanaf het podium dat Melkert verlaat is. ,,Geef 'm wat speling, tien minuten, het blijft een politicus.''

De sfeer is ontspannen. ,,Wat doen we'', roept een student tegen iemand, ,,gaan we nog naar Dansen bij Jansen? Allemaal leuke kutmuziek daar!''

Dan treedt Melkert binnen. Een beetje scheef, gebogen en verlegen. Hij opent met de mededeling dat hij hier nog zelf politicologie gestudeerd heeft. ,,Van 1974 tot 1980, je kon er toen nog de tijd voor nemen, het was misschien ook wat diepgaander.'' Dan begint hij aan zijn aangekondigde verhaal over `de toekomst van de solidariteit'.

Drie uur later. Ik raadpleeg mijn aantekeningen. Wat is overgebleven, wat verdampt? Helaas, het valt niet mee.

Melkert blijkt vooral een gortdroog betoog te hebben gehouden over de positie van de sociaal-democratie in deze eeuw. Hij heeft geestdriftig Peper geciteerd over `horizontale en verticale politiek', hij heeft het gehad over `politiek als georganiseerde wilsvorming' en `politiek als motor van de democratisering van de samenleving' en `politiek als voorwaarde voor emanicipatie' en `politiek als middel van institutionele inbedding van economische ontwikkeling van nationale staten'. Allemaal gebieden, aldus Melkert, waarop de sociaal-democratie haar steentje heeft bijgedragen.

Maar hoe zit het nu met die toekomst van de solidariteit? Het verhaal wordt wolliger en vager naarmate hij deze toekomst meer nadert. Er komen weer nieuwe kansen voor verschillende maatschappijvisies, zegt hij. Omdat zich `een nieuw vraagstuk' aandient over `de verdeling van de ruimte en de zeggenschap daarover'.

De ruimte. Onthoud dat woord. Ik verwacht het nog in veel toespraken van politici. Welke ruimte precies? Het wordt bij Melkert niet duidelijk, al heeft hij het even over de grondpolitiek. De PvdA moet daarin een positie innemen, maar welke? Geen antwoord. Wij, burgers, mogen in ieder geval `niet passief meesurfen op de welvaart die anderen verdienen.' Want er is `een transformatie gaande naar een actief mobiliserende marktstaat.'

Saai, zo saai. En zo weinigzeggend. Ik begrijp Melkert niet. Je krijgt een uitnodiging om studenten toe te spreken. De kiezers van morgen en overmorgen, nietwaar. Maak er iets spannends van. Vertel ze over de praktische dilemma's, over de rotstreken van de collega's, over de rol van de media en, inderdaad, over de toekomst van de solidariteit.