Er is helemaal geen paard!

Bij de eerste vraag begint al de opstand aan tafel. Het is een familievraag nota bene – lekker makkelijk zogenaamd. Aan de linkerkant [van het schilderij] wordt een slee afgebeeld. Hoe wordt deze slee genoemd? A. Bobslee B. Arrenslee C. Prikslee.

Help! Hoe zou je in vredesnaam dat armzalige treksleetje moeten noemen dat die Oud-Hollandse vrouw links aan een touwtje vasthoudt? Ingespannen turen we op de ansichtkaart met de afbeelding van het `Riviergezicht bij winter ca.1655-1660' door Aert van der Neer. In arren moede kiest iedereen voor de prikslee. Wat kan het anders zijn?

Fout, beslist de spelleider van Het Kunst & Kennis Spel van het Rijksmuseum die de vraag voorleest en ook de antwoorden mag zien. Het is een arrenslee. `Het voertuig dat door een paard over sneeuw en ijs wordt getrokken is een arrenslee', luidt de toelichting. Maar er is helemaal geen paard. Is die vrouw dan een paard? Totale verwarring. Hoe kan dat nou! Onderaan de kaart blijkt te staan dat het kunstwerk mogelijk niet volledig is afgedrukt. Zou de arrenslee er afgesneden zijn? Zoiets kan toch niet!

Zo gaat het verder. Hoe zou het Oud-Hollandse spel heten dat de man aan de rechterkant van het schilderij staat te spelen? Ja, er staat een man, amper 4 mm groot. Het blijkt kolfen te zijn. Ik zie niet eens dat hij een stok in zijn handen heeft, zegt een van ons. Is het wel een man? `Daar staat óók iemand met een stok, hoor!' De vragenmaker zal wel in het Rijksmuseum werken, met het echte schilderij onder handbereik, schampert een ander, en niet zo'n klein kaartje.

Vol goede moed waren we begonnen aan dit Kunstquiz-spel, op de markt gebracht door de aan Jumbo gelieerde firma Identity Games, in samenwerking met het 200 jaar bestaande Rijksmuseum. Want het spel ziet er leuk uit. En belangrijker nog, de regels zitten goed in elkaar, zeker voor een quiz-spel waar het spelelement al gauw marginaal is. Per ansicht met vijf vragen is telkens één speler quizmaster. De anderen moeten de multiplechoicevragen beantwoorden, waarbij ze moeten inzetten op het goede antwoord. Dat gokelement versterkt het spelelement. En dat is een goed idee omdat zo'n quiz anders meer op een proefwerk gaat lijken dan op een spelletje. Wie in zo'n ronde het hoogste aantal punten behaalt, krijgt de ansichtkaart ter waarde van drie winpunten. Wie het eerst 11 winpunten behaalt heeft gewonnen. Met zijn vieren hebben we het spel met 8 ansichten (c.q. rondes) uitgespeeld. Per ronde kun je ook nog een soort kanskaarten winnen, waarmee je andere spelers dwars kunt zitten.

Het plezier in dit simpele maar doordachte spel wordt echter flink verpest door de slordigheid van de vragen. Ineens beseffen alle aanwezigen aan tafel: een goeie quiz maken is ook een kunst! En die kunst is hier niet toegepast. Een paar stommiteiten is niet erg, maar bij ons leidde iedere kaart wel tot gemor en honende meligheid.

Dat uit de meeste inleidende teksten over het kunstwerk op de kaart de dorre lucht van kunsthistorische naslagwerken opstijgt, is al amper te vergeven (zou kunstgeschiedenis echt zo saai zijn?). En soms sluit de inleiding niet eens aan op de afbeelding of de vragen. Is de kopij soms in de war geraakt?

De wazigheid en vooral het instabiele niveau van vragen is ernstiger. Sommige vragen (zoals over die arrenslee) zijn gewoon onbeantwoordbaar. Andere zijn juist weer beledigend simpel, zoals bij Rembrandts `Zelfportret op jeugdige leeftijd'. Vraag 1: wie is hier geportretteerd door Rembrandt? Of bij een altaarhanger met duidelijk twee vogels: hoeveel vogels versieren de hanger? En: waaraan is te zien dat dit een hanger is? Inderdaad, aan de ring.

Achterop iedere kaart staan telkens twee keer vijf vragen: vijf op `familie-niveau' en vijf op `kennersniveau'. Het onderscheid is niet altijd duidelijk. Als familievraag geldt bijvoorbeeld: in welk land is art nouveau begonnen? Eh, tja. En wat te denken van de vraag hoe aardewerken schotels in de zeventiende eeuw in de oven werden gebakken? Naast elkaar, in stapels of één voor één? Dat is dus een familie-vraag, terwijl bij dezelfde ansicht van een bord met een schip en zeemonster wordt gevraagd als kennersvraag: wat stelt het tafereel voor? Ja, gevaren op zee natuurlijk, roepen we verontwaardigd in koor.

Kortom: leuk spel, onhandige vragen. Laten ze voor de aangekondigde aanvullingsset kaarten alsjeblieft professionelere vragenmakers inhuren.

Het Kunst & Kennis Spel van het Rijksmuseum. Voor 3 tot 6 spelers vanaf 12 jaar. Tweetaling (Nederlands en Engels). Identity Games. Te koop bij het Rijksmuseum en V&D. ƒ99,95