Achterban GroenLinks tegen omarmen NAVO

De achterban van GroenLinks voelt er niets voor om de NAVO te erkennen, zo bleek tijdens een debat in Groningen.

Aan de muur hangen affiches van de anti-kernwapenbeweging uit het begin van de jaren tachtig. Het anti-militaristische blad Amok is te koop. En op het prikbord hangen krantenknipsels over Tom Pitstra, de Groningse senator van GroenLinks en aanvoerder van de pacifistische stroming in de partij. Voor aanvang van het debat is al duidelijk dat de fractieleden van GroenLinks, Marijke Vos en Ab Harrewijn, het niet makkelijk zullen krijgen.

De fractie van GroenLinks pleitte onlangs in een discussie-nota over het defensiebeleid voor toenadering tot de NAVO. Volgens de fractie is tijdens de oorlogen in Bosnië en Kosovo gebleken dat de NAVO onmisbaar is bij vredesoperaties. De fractie wil daarom de passage in het verkiezingsprogramma van GroenLinks schrappen, waarin staat dat de NAVO zo snel mogelijk moet worden opgeheven.

Als de achterban in Groningen maatgevend is, zal dat zeker niet gebeuren. De sfeer blijft vriendelijk – de fractie wordt zelfs bedankt voor de openheid waarmee de discussie wordt gevoerd – maar steun ontbreekt volledig. Aankruipen tegen de NAVO zal onherroepelijk leiden tot versterking van het militarisme, zo luidt de communis opinio.

Pitstra, die aanwezig is, hoeft zijn mond nauwelijks open te doen. Belangrijke steen des aanstoots is de kernwapendoctrine van de NAVO. Door toenadering tot de NAVO te zoeken, onderschrijf je die toch op z'n minst impliciet, vinden veel sprekers.

Harrewijn probeert het uit te leggen. De fractie blijft tegenstander van kernwapens, wil nog steeds de VN versterken en Rusland zoveel mogelijk bij het veiligheidsbeleid betrekken. Hij vindt ook dat er meer aan conflictpreventie moet worden gedaan. Maar op dit moment heb je de NAVO nu eenmaal nodig bij vredesoperaties. Vos wijst erop dat ook in de Veiligheidsraad van de VN kernwapenmogendheden zitten. ,,Waarom moeten we daar dan wel naar luisteren?''

Ook voor de steun van de meerderheid van de GroenLinks-fractie voor het NAVO-ingrijpen in Kosovo bestaat nog altijd geen begrip. Moet de fractie niet gewoon erkennen dat dat een vergissing is geweest? ,,We kunnen niet in een wereld leven waarin problemen worden opgelost met bombardementen'', klinkt het. Vos houdt, ook achteraf, vol dat de bombardementen gerechtvaardigd waren. De andere spreker, Mient-Jan Faber, die de bombardementen ronduit veroordeelt, kan wel op bijval rekenen.

Bij `Kosovo' was er geen mandaat van de Veiligheidsraad voor militaire actie en toch steunde de fractie de NAVO-bombardementen. Maar dat moet wel een uitzondering blijven, zeggen Harrewijn en Vos. Volstrekt ongeloofwaardig, vindt een jongen achter in de zaal. Dat gaat discussieleider Wim de Boer, fractievoorzitter van GroenLinks in de Eerste Kamer, te ver. ,,Omdat je één keer van een algemeen principe bent afgeweken, ben je toch niet meteen ongeloofwaardig?''

De toenadering tot de NAVO wordt in verband gebracht met de drang van de fractie om te gaan regeren, Dat vinden sommige aanwezigen maar niks. ,,Zo zie je waar parlementarisme toe leidt'', stelt een vrouw. ,,We worden de tweede sociaal-democratische partij van Nederland. Terwijl GroenLinks juist moet staan voor een andere manier van politiek bedrijven.''