Ontspannen visite

HET BEZOEK van China's president Jiang Zemin aan Groot-Brittannië en Frankrijk heeft buiten die landen weinig aandacht gekregen. Dat bewijst hoe particularistisch Europa nog te werk gaat. Want een dergelijke visite raakt rechtstreeks aan het gemeenschappelijke Europese belang, politiek en economisch. In Groot-Brittannië en Frankrijk zelf zorgde de aanwezigheid van het Chinese staatshoofd wel voor enige opschudding. Strijders voor de rechten van de mens betoogden tegen de schending van die rechten door het Chinese regime. Oppositionele en dissidente groepen en individuen worden in China nog steeds als zware criminelen behandeld en gaan voor jaren achter de tralies. Maar dat was voor de betrokken regeringen geen reden Zemin niet uit te nodigen.

Vooral president Chirac ontwikkelde een ingenieuze evenwichtstactiek die zowel de hoge gast als diens critici recht moest doen. Behalve de bij een staatsbezoek gebruikelijke protocollaire ontmoetingen ontving de Franse president zijn Chinese ambtgenoot voor het weekeinde op zijn Château de Bity. Mevrouw Chirac waagde zich zelfs met Zemin aan een dansje. Deze amicaliteit wreef zout in de wonde die het bezoek toch al bij de protesterenden had gemaakt. Maar het gaf de presidentiële spin doctors naderhand de gelegenheid om breed uiteen te zetten hoe in de ongedwongen sfeer van Chiracs buiten de twee gesprekspartners nu juist uitgebreid over het gevoelige vraagstuk van de rechten van de mens hadden kunnen filosoferen.

MET NAME DE Fransen onderhouden een ontspannen relatie met China. Gevoeligheden over China's atoomspionage of de status van Taiwan, zaken die de betrekkingen tussen Amerika en China op scherp hebben gezet, doen zich tussen China en Frankrijk niet voor. Al zouden de Chinezen landen als Iran en Irak strategisch gevoelig materiaal leveren, een beschuldiging die in het Amerikaanse Congres nog steeds wordt gehoord, in Parijs ligt men daarvan niet wakker. Omgekeerd maken de Chinezen zich niet druk over de Franse deelname aan de luchtoorlog van de NAVO tegen Joegoslavië. Het bombardement van China's ambassade in Belgrado was wat hen betreft een Amerikaanse aangelegenheid.

Zo kon er rustig worden kennis genomen van de beloofde aanschaf door China van 28 Airbusverkeersvliegtuigen en van het voornemen een rode telefoonverbinding te installeren tussen het Elysée en de Verboden Stad in Peking. Niet dat rekening wordt gehouden met een nucleaire overval van Chinezen op Fransen of omgekeerd, maar de rode telefoon is inmiddels een statussymbool geworden voor politieke leiders met wereldomvattende aspiraties. De ironie van een en ander is wel dat monsieur PESC, Solana, die wordt geacht op te nemen als men het nummer van de Europese Unie draait, nu juist niet met een rode telefoon wordt uitgerust. Als het echt spannend wordt komt Frankrijks president zelf aan het apparaat.