`Medicijnen keiharde business'

Een commissie wil de zorgverzekeraars de regie geven over het geneesmiddelenbeleid. Maar is dat wel de oplossing?

In het zoveelste plan van de zoveelste commissie om de stijging van de kosten voor geneesmiddelen de kop in te drukken, is een sleutelrol weggelegd voor de verzekeraars. Die moeten voortaan volgens de commissie-De Vries de medicijnen regionaal goedkoop gaan inkopen en ze mogen zelf gaan kiezen welke medicijnen ze wel en niet vergoeden. Volgens Arnold Vulto, een van de apothekers van het Rotterdamse Dijkzigtziekenhuis, is dit laatste een loze maatregel zolang artsen, beïnvloed door de farmaceutische bedrijven, geheel vrij hun keuzes mogen maken.

Hoe kopen ziekenhuizen medicijnen in?

,,Er zijn in Nederland een aantal zeer sterke `inkoopgroepen'. In de regio Rijnmond hebben wij met twintig ziekenhuizen zo'n honderd miljoen gulden aan geneesmiddelen te besteden. Dat laten we weten aan de industrieën. Vervolgens mogen die volgens bepaalde spelregels een bod uitbrengen. Uit het aanbod kiezen we voor de fabrikant die de laagste prijs en de beste service biedt. Zo krijgen wij soms medicijnen met 80, 90 procent korting. Geneesmiddelen zijn niet zoveel anders dan sinaasappels of sigaren. Het is keiharde business.''

Hoeveel besparen jullie zo en wat gebeurt er met dat geld?

,,Die cijfers liggen niet op tafel, maar dat loopt in de tientallen miljoenen. Een paar jaar geleden hebben we alleen al op röntgencontrastmiddelen een getal met zes nullen bespaard. Het kostte vijf jaar om zoveel kennis te verwerven dat we een schifting konden maken tussen de verschillende middelen die op de markt waren. Toen we eenmaal een mandaat hadden van de röntgenologen en met de industrie gingen onderhandelen, kelderden de prijzen. Met het bespaarde geld doet het ziekenhuis weer andere nuttige dingen. Het wordt bijvoorbeeld geïnvesteerd in verbetering van de zorg.''

Het lijkt dus een goed idee van de commissie-De Vries om verzekeraars de medicijnen te laten inkopen. Die hebben een sterkere positie dan individuele apothekers.

,,Dat is de vraag. Ziekenhuisapothekers werken vanuit een gezamenlijk belang met de artsen. Wij moeten zo goed mogelijk uitkomen met het budget van het ziekenhuis. Dus overleggen wij met de dokters. En omgekeerd komen ze ook weleens naar ons toe, als ze gehoord hebben dat een bepaald ziekenhuis een middel goedkoper heeft weten te krijgen. Wij gaan voor hen de boer op. Verzekeraars niet. Als verzekeraars kortingen bedingen, wie profiteert daar dan van? Dat is onduidelijk.

,,Een ander nadeel is dat elke verzekeraar andere medicijnen zal gaan vergoeden. Nu is het recht op geneesmiddelen nog voor elke burger gelijk. Je zal straks als suikerpatiënt maar bij een verzekeraar zitten die dat slecht doet.''

Dan kun je toch van verzekeraar veranderen? Dat is ook de bedoeling van De Vries: de concurrentie tussen verzekeraars beïnvloeden.

,,In de praktijk is dat bijna onmogelijk als je al wat mankeert. Je krijgt dan te maken met allerlei uitsluitingsgronden.''

Wat is volgens u dan de manier om de stijging van de medicijnkosten aan te pakken?

,,Je moet kijken naar de voorschrijvers, de artsen, die in hun keuzes sterk beïnvloed worden door de farmaceutische industrie. `Wilt u ervaring opdoen met dit middel?', vraagt een fabrikant. `Ja', zegt de dokter, maar dat kost tijd. `Dan geven we u een vergoeding.' Ik noem dat het kopen van recepten. Of artsen krijgen een laptopje ter beschikking om onderzoeksgegevens te verwerken. En dan `vergeten' ze dat later weer op te halen.

,,Er is voor dokters geen prikkel voor doelmatigheid, ook niet in de plannen van De Vries. De dokter kiest de medicijnen voor zijn patiënt, maar hoeft die niet te betalen. Voor bepaalde duurdere medicijnen moet de patiënt een eigen bijdrage betalen, maar je ziet dat dat ook niet echt helpt.

,,Neem Marvelon, een derdegeneratie-anti-conceptiepil. Duurder dan zijn broertjes, dus de patiënt moet bijbetalen. Vorig jaar bedroeg het totale bedrag dat is bijbetaald voor derde-generatiepillen vijftien miljoen gulden. Dat laat heel mooi zien dat eigen bijdragen niet echt uitmaken. Het is bovendien wetenschappelijk aangetoond dat Marvelon minder goed is dan de tweede-generatie-pillen, waarvoor de patiënt niet hoeft bij te betalen. Maar nee, Marvelon is en blijft de pil die het meest wordt voorgeschreven. Dokters kiezen rustig voor een minder veilig alternatief.''

Maar als verzekeraars hun eigen pakket mogen samenstellen, kunnen ze artsen toch in een bepaalde richting dwingen?

,,Verzekeraars kunnen nooit tegen artsen zeggen dat ze een bepaald middel niet mogen voorschrijven. Dan gaan ze op de stoel van de arts zitten. De Vries heeft wel een voorstel voor een feedbacksysteem van de verzekeraars naar de dokters om de kosten van het voorschrijven duidelijk te maken. Een soort bonus-malus-systeem, waarbij de dokter een budget krijgt dat past bij zijn praktijk en ervoor wordt beloond als hij daarbinnen blijft. Dat vind ik wel een goed idee. Maar daar moet je de dokter wel bij helpen. In Engeland is een dergelijk systeem geflopt, omdat het aantal artsen dat erin slaagde binnen het budget te blijven, te laag was. In mijn ziekenhuis zie je bijvoorbeeld psychiatrie, een afdeling met een relatief laag budget, in de problemen komen als ze een aids-patiënt krijgen. Daar moeten dan ineens duizenden guldens aan medicijnen heen. `Dat kan ik niet beïnvloeden', roept de psychiater dan. En hij heeft gelijk. Daar moet je een vangnet voor hebben.''