`Mariken': wervelend, grappig en kleurrijk wonder

Kindertoneel in Nederland is van zo'n hoge kwaliteit dat je er als bezoeker wel eens geblaseerd van raakt. Des te groter is het wonder als je op een dag door een voorstelling toch weer uit je stoel wordt getrokken. Mariken, het nieuwe toneelstuk van Inèz Derksen, is zo'n wonder.

Mariken is gebaseerd op het veelbekroonde boek van Peter van Gestel, die zich losjes liet inspireren door het middeleeuwse mirakelspel Mariken van Nieumeghen. De kleine Mariken groeit op in een bos, zonder ouders, en weet zo haar onschuld te bewaren. Mariken is nergens bang voor, kent God noch gebod en neemt alles letterlijk. Als ze in de boze, angstige buitenwereld terechtkomt, dan botst dat uiteraard. Gelukkig komt ze op de jaarmarkt de Duvel tegen: de rondreizende wagenspeler Joachim, die zich graag als Duvel verkleed, maar die verder nogal lief en sukkelig is.

Derksen goot Mariken in een vorm die haar veel vrijheid geeft: ze laat het leven van Mariken in kleine toneelstukjes spelen door de wagenspelers. Het decor bestaat uit een prachtige boerenkar die uitgeklapt kan worden tot een podium. De wagen kan in een handomdraai in van alles veranderen: in een paleis, een kerk, een boerderij, of een bos. Een ladder doet dienst als troon en als traliewerk.Alle acteurs spelen uitstekend. Anke Engels speelt een voorbeeldige Mariken: een brutaal, serieus meisje dat nooit lief of schattig doet, maar daardoor juist innemend is. Engels beweegt niet veel, ze speelt heel ingetogen, onverstoorbaar, met licht gefronste wenkbrauwen. Engels' mooiste moment gaat bijna onopgemerkt voorbij. Dat is als de wagenspelers naspelen hoe Mariken te vondeling wordt gelegd, met een God die als baard een lange rol watten uitrolt. Iedereen lacht om de klucht, maar bijna niemand merkt dat Mariken aan de zijlijn verbijsterd en aangedaan toekijkt. Mariken, die waarheid en dichtwerk niet goed uit elkaar kan houden, krijgt voor het eerst een verleden voorgespiegeld. Dat is wat ze het liefste op de wereld wil hebben. Engels speelt het subtiel, eigenlijk staat ze alleen maar stil, met halfopen mond. Maar des te ontroerender is dit moment.

Mariken, Joachim en de andere wagenspelers leven in de middeleeuwen, maar hebben daar eigenlijk weinig te zoeken. Met hun vrije, spottende geesten, hun zucht om open en eerlijk te zijn, zijn zij typische helden van onze tijd. Mariken is een ode aan de kinderlijke verbeelding en de onbevangen vrije geest. Daarnaast is het toneelstuk ook een ode aan de sterke vrouw. Het zijn de vrouwen die in dit stuk de dienst uitmaken, de dappere dingen doen, en nuchter met beide benen op de grond blijven. De mannen, als Duvel Joachim, kunnen niet veel meer dan lekker dromen en mooie verhaaltjes verzinnen.

Inèz Derksen heeft met Mariken een geweldig toneelstuk gemaakt: kleurrijk, wervelend, eenvoudig en grappig als een wagenspel, zonder een moment plat te worden. Komt dat zien! Komt dat zien!

Jeugdtheater: Mariken. Regie: Inèz Derksen. Tekst: Peter van Gestel. Bewerking: Berthe Spoelstra. Spel: Anke Engels, Barry Atsma, Wieky de Boer e.a. Vanaf 8 jaar. Gezien: 24/10 Brakke Grond Amsterdam. Tournee t/m 6/2. Inl. (020) 623 06 23.