Elst moet vooral een `leuk dorp' blijven

De `avondklok' voor de in Elst te huisvesten asielzoekers leidt tot verdeelde reacties, ook in de Haagse politiek.

Meneer C. van de Klift uit de Beatrixstraat staat zijn stoepje te vegen. ,,Natuurlijk moeten die mensen onderdak. Maar dan toch liever niet hier. Elst is een leuk dorp, zoveel mensen erbij geeft allemaal onrust. Stel dat er straks veertig van die mensen tegelijkertijd in de drogist of in de C1000 boodschappen gaan doen?'' Mevrouw Van de Klift komt er bij staan. Wat haar betreft is het tentenkamp niet zo'n probleem. Bovendien, zegt ze tegen haar man, ,,zijn we in de oorlog zelf toch ook vluchteling geweest?''

De eerste asielzoekers worden pas medio november verwacht in het Utrechtse Elst. Maar alleen al de mededeling van het gemeentebestuur dat er een tentenkamp als Tijdelijke Noodvoorziening voor zeshonderd asielzoekers wordt gebouwd, heeft voor veel commotie gezorgd.

Dat bleek bijvoorbeeld afgelopen maandagavond, toen op een tumultueuze informatiebijeenkomst een aantal luidruchtige Elstenaren zich overduidelijk tegen de komst van het tentenkamp uitsprak. Asielzoekers zouden allemaal dieven zijn, werd er met zoveel woorden gezegd. Om de onrust weg te nemen, besloot burgemeester H. Top tot het instellen van een avondklok: een huisregel-zonder-sancties, die bepaalt dat alle bewoners van het tentenkamp om half twaalf 's avonds binnen moeten zijn.

In de Tweede Kamer bleken de coalitiepartners gisteren verdeeld over het plan van Top. Woordvoerders van PvdA, D66 en ook GroenLinks wezen de maatregel met kracht van de hand. VVD en CDA hebben er nauwelijks of geen problemen mee.

Volgens het ministerie van Justitie is er geen sprake van een `vrijheidsbeperkende maatregel', maar gaat het wel degelijk om een verzoek aan de vreemdelingen om half twaalf binnen te zijn. Er zullen ook geen sancties worden opgelegd bij overtreding van de huisregel.

Wie dezer dagen door Elst loopt, krijgt genuanceerde opmerkingen te horen over de kwestie. Duidelijk is wel dat veel – maar lang niet alle – Elstenaren een tentenkamp liever niet zien verschijnen. ,,Wij weten wat het is'', zegt mevrouw Van de Klift. Meneer knikt. Dat is waar. ,,Maar zoveel mensen, dat past hier toch niet?''

Dominee N. Noorlander van de Hervormde gemeente in Elst vindt het allemaal ,,gedoe''. Het is ,,overtrokken'', die media-aandacht en het gedrag van sommige aanwezigen op de informatie-avond maandag. Tijdens de preek van vorige week, toen de inwoners van Elst per brief op de hoogte waren gesteld van de komst van het tentenkamp, heeft Noorlander als `kanselboodschap' aan de gelovigen meegegeven dat ze ,,nuchter moesten zijn en zich geen oordeel moesten aanmeten over dingen die ze niet kunnen weten''. Deze mensen zijn je naaste ,,en dus moet je ze onderdak geven''.

In Den Haag is woordvoerster Halsema van de fractie van GroenLinks verontwaardigd. Volgens haar is er geen enkele aanleiding tot het instellen van een avondklok: de openbare orde komt niet in het geding.

De fractie van GroenLinks in de gemeenteraad van Rhenen, waar Elst onder valt, is overigens akkoord met de maatregel van het college van B en W. ,,Politiek is compromissen sluiten en dit is een compromis'', zei een woordvoerster van de raadsfractie gisteren in het televisieprogramma Nova. Volgens haar was het de enige manier om de boze aanwezigen tijdens de informatieavond over de streep te trekken.

CDA-Kamerlid Wijn vindt het een begrijpelijke maatregel en grijpt deze gelegenheid aan om een onafhankelijk onderzoek te bepleiten naar eventuele overlast van asielzoekerscentra voor buurtbewoners.

VVD'er Kamp ziet geen enkel probleem in de avondklok. ,,Wij hebben hier een heel ander systeem als in andere landen. Frankrijk bijvoorbeeld vangt helemaal niets op, België op zeer beperkte schaal. De rest moet maar zien. In de VS wordt een asielzoeker op voorhand gedetineerd, tot zijn hele voorgeschiedenis is uitgezocht. Wij doen het hier heel netjes en dat moeten we zo houden. Maar voor een burgemeester van zo'n klein dorp is het een hele klus om die opvang in goede banen te leiden. In dat licht kun je dit bepaald geen excessieve maatregel noemen.''

PvdA-Kamerlid Middel noemde instelling van een avondklok gisteren `bizar en stigmatiserend'.

In Elst wandelt een oude man over straat die zijn naam niet wil zeggen. Van hem hoeft het allemaal niet. ,,Je bent de hele rust in het dorp kwijt.'' Er wordt in het dorp, zegt hij, inderdaad veel over gesproken. ,,Veel oudere Elstenaren, zoals ik, zijn er niet voor dat die tenten hier komen.''

D66-woordvoeder Dittrich vindt dat een maatregel zoals de avondklok geen pas geeft, enkel om de angst van de inwoners van Elst weg te nemen. Huisregels moeten er zijn, maar wel binnen redelijke grenzen, meent de D66-woordvoerder in Den Haag. In Elst is zijn partijgenoot J. Everaars oud-raadslid en directeur van de openbare basisschool De Driesprong. Hij was enige tijd geleden op bezoek in de TNV te Mill. ,,Dan zie je wat voor mensen daar zitten. Die moet je gewoon onderdak bieden. Laten we toch gewoon wat vertrouwen hebben in de organisatie.''

Een paar jaar geleden werden er in de jeugdherberg van Elst tijdelijk zo'n veertig asielzoekers opgevangen. En dat, herinnert Everaars zich, is toen ,,heel plezierig'' verlopen. ,,Ik heb er nu alle vertrouwen in. Ik spreek bovendien veel mensen die willen helpen en die ook heel genuanceerd tegen de komst van de voorziening aankijken.''

Het tentenkamp verschijnt op een voormalig mobilisatieterrein aan de Zwijnsburg. Bewoner J. Soepboer, met zijn woning op steenworp-afstand, ,,ziet het probleem niet zo'', zegt hij desgevraagd. ,,Ik ben er niet tegen. Het is tijdelijk. Waarom zou ik er van uit moeten gaan dat er problemen ontstaan? Misschien is dat helemaal wel niet zo. Zolang het echte asielzoekers zijn, mogen ze van mij komen.''

HOOFDARTIKEL: pagina 9