Een avondje Trans-Kombi

Vijftien jaar moet de doos op zolder gestaan hebben. Ik wist niet meer dat hij bewaard was, maar deze week stond ik ineens weer met het Trans-Kombispel in mijn handen. In 1984 bezocht ik Oost-Berlijn. Bezoekers uit het Westen waren verplicht 25 D-mark te wisselen in fonkelnieuwe DDR-biljetten. En als alle Westerse bezoekers worstelde ik met de vraag wat ik voor mijn schertsmarken moest kopen in de Hauptstadt der DDR.

Het regende en het was koud, dus bracht ik maar een bezoek aan een warenhuis waar een enorm assortiment muisgrijze stropdassen en Erich Honneckerhoeden te koop werd aangeboden. In de restaurantafdeling serveerde men een Broiler, de bij de Oost-Duitsers zo populaire braadkip. Het gerecht werd opgediend met glimpiepers en een kwak Rotkohl die treffende gelijkenis vertoonde met babypoep. Ik at er niets van, maar was wel vijf mark kwijt. Nu die andere twintig nog.

Omdat het nog steeds hevig regende, ging ik een overdekte markthal binnen. Weer was het aanbod van goederen gering: een grote berg Cubaanse sinaasappelen lag midden in de loods. In een hoek van de markt beheerde een oude dame een kiosk. Ze verkocht kranten en tijdschriften uit alle socialistische landen van de wereld. Op haar toonbank stonden enige blauwe dozen. Trans-Kombi, stond erop. Für Erwachsene un für Kinder ab 12 Jahre.

Op mijn vraag wat voor soort spel het was, antwoordde de vrouw dat het om de communistische evenknie van het Monopolyspel ging. Ik kocht het spel én een zakmesje en was zodoende in één klap van alle DDR-marken verlost.

Thuisgekomen nodigde ik een vriend die Duits studeerde uit om een avondje te komen Trans-Kombiën. Het werd een wonderlijke avond. We zaten met het spelbord voor ons, een gestileerde plattegrond van Oost-Duitsland, en moesten allerlei goederen van de ene zijde van de DDR naar de andere zijde transporteren. Op het bord waren wegen en kanalen aangegeven.

Net als bij Monopoly waren er kleine kaartjes bijgeleverd. Op elk kaartje staat iets over een stad in de DDR. Bijvoorbeeld: Sonneberg, Kreisstadt / Bez. Suhl. Bahnlinie, Fernverkehrsstrasze 89. Spielwaren, Keramiek, anatomische Lehrmittel.

We schoven wat met goederen en betaalden elkaar met de bijgeleverde Spielmarken.

Volgens de gebruiksaanwijzing zou er nog een Spielleiter moeten optreden ook. In de spelregels staat: Jede Mannschaft, die Ihre Transportstrecke bis zum Zielort fertig aufgebaut hat, läszt sich vom Spielleiter heimlich (...). – ja, dat kennen we van die DDR-lui, heimlich, daar waren ze goed in! Met behulp van Berechnungstabellen kan een speler uitrekenen hoeveel hij moet betalen voor een bepaald transport. Er zijn rode, zwarte, groene en twee soorten blauwe pionnetjes en wie het nog snapt mag het zeggen.

We hebben de hele avond zitten tobben. Er kwam maar geen eind aan het spel. Wanneer had iemand nou gewonnen? Wat was nu de uitdaging?

Trans-Kombi bleek geen Monopolyspel, maar Mens-erger-je-niet op marxistisch-leninistische grondslag. Mijn vriend daalde in mijn achting, omdat ik – ten onrechte bleek later – meende dat hij de spelregels niet goed lezen kon.

Het spel is verbannen naar de zolder en we hebben nooit meer een poging gewaagd. Misschien is het inmiddels een collector's item.

Het mes bleek 270 graden te kunnen uitklappen, hetgeen het als snijinstrument onbruikbaar maakte.