Stagnerende FNV profileert zich verbaal

De aanwas van leden bij de vakcentrale FNV is minimaal. Voorzitter Lodewijk de Waal is de laatste tijd opvallend assertief.

Bij Nederlands grootste vakcentrale FNV is de groei er, na een dozijn jaren van vaak forse expansie, vrijwel uit. In de eerste helft van dit jaar konden slechts 3.768 nieuwe leden worden genoteerd. Op een totaal van 1,24 miljoen leden levert dat een minigroei op van amper 0,3 procent, de laagste sinds 1986.

De FNV-woordvoerder houdt goede moed, ,,want de scheidsrechtervereniging betaald voetbal sloot zich vorige week bij ons aan en de FSV-bond van spoorwegpersoneel wil met ons fuseren''. Toch gaat er niets boven autonome groei, erkent hij. En die is er duidelijk uit. De federatie bespreekt eind dit jaar, bij overleg over de meerjarenplanning, de afvlakkende ledengroei. Over de oorzaken ervan bestaat nog geen afgerond oordeel. ,,Het gaat economisch erg goed. Misschien is dat een reden je niet bij de bond aan te sluiten'', overweegt de FNV-zegsman. ,,Op een gespannen arbeidsmarkt zijn er qua arbeidsvoorwaarden minder problemen.''

Daar staat tegenover dat het Christelijk Nationaal Vakverbond, met z'n 360.000 leden beduidend kleiner dan de FNV, de eerste helft van dit jaar 3.977 nieuwe leden kreeg, meer dus dan de grote collega.

De vraag rijst of de recente spierballentaal van FNV-voorzitter Lodewijk de Waal iets van doen heeft met de ingestorte ledengroei. Tijdens een tv-debatje met werkgeversvoorzitter De Boer (MKB-Nederland) over de sollicitatieplicht voor alleenstaande moeders leek de withete De Waal enkele weken terug de manslag nabij.

Twee weken geleden dreigde de FNV-leider zelfs eigenhandig het poldermodel te ontmantelen als de vakbeweging buiten de uitvoering van het nieuwe sociale-zekerheidsstelsel zou worden gehouden. Maar dit gewraakte scenario blijkt als serieuze optie helemaal niet te bestaan, zegt een expert die nauw bij de voorbereiding is betrokken. En al zou het wel bestaan, dan was het volgens hem een klein kunstje ruimte te maken voor de vakbeweging. Ook de verbaasde minister De Vries (Sociale Zaken) liet zich in die geest uit.

Afgelopen week deed de FNV opnieuw publicitair van zich spreken met de telefonische actie `bang voor de baas', die suggereert dat de tijden van Charles Dickens dreigen weer te keren. Verder kwam een FNV-idee naar buiten om voortaan huizenbezitters zwaarder te belasten. Toch mogen deze veelsoortige initiatieven, als het aan de FNV-zegsman ligt, zeker niet in verband worden gebracht met de tanende interesse voor het FNV-lidmaatschap.

Intussen is wel duidelijk waar de kern van FNV's ledenmalaise vooral schuilt: bij FNV Bondgenoten, de grootste aangesloten bond, die dit jaar 7.622 leden, bijna 2 procent, zag vertrekken. De reden ligt voor de hand. Bondgenoten, ontstaan uit industrie-, diensten-, vervoers- en voedingsbonden, raakte vorig jaar door een krakkemikkige financiële fusiebegeleiding feitelijk bankroet en is nu verwikkeld in een pijnlijk saneringsproces. En zoiets gaat kennelijk ten koste van de dienstverlening aan de leden.

Het herstel van Bondgenoten verloopt naar verluidt voorspoedig en dat kan een eind maken aan de desertie van leden. Toch is zelfs dát geen probleemloze aangelegenheid voor federatievoorzitter De Waal. Want Bondgenoten is onder de nieuwe leiding van de jeugdige en dynamische Hans de Vries niet voornemens om nog langer in de schaduw van de federatie te werken.

,,FNV Bondgenoten is nu onzichtbaar'', klaagde De Vries op 12 augustus in FNV Magazine. ,,We hebben geen profiel. Als grote bond wilden we de federatie FNV niet wegdrukken in de publiciteit.'' Hij voegde daaraan toe: ,,Wij wilden de afgelopen jaren de eenwording van de FNV niet in de weg staan. Maar dat proces is nu gestopt. De federatie FNV blijft in Amsterdam en komt niet naar Woerden waar wij een nieuw kantoor bouwen.''

Reactie van het FNV Magazine: ,,De profileringsdrang van FNV Bondgenoten kan een bedreiging vormen voor de eenheid binnen de FNV.''

De Vries ontkende dat toen, maar voorspelde wel meer discussie binnen de FNV. Die kwam er al. Toen de vakcentrale zich onlangs om milieuredenen uitsprak tegen de aanleg van een tweede Maasvlakte, spoog Bondgenoten vuur. ,,Waanzinnig'', aldus kaderlid Frans Dijkman van FNV Bondgenoten. ,,De mensen kiezen hier voor hun eigen werkgelegenheid en voor Rotterdam als mainport.'' De vakcentrale is nu ook voor een tweede Maasvlakte.