Hervormingsgezind kabinet Indonesië

Indonesië heeft sinds vandaag een `kabinet van nationale eenheid'. President Wahid en vice-president Megawati Soekarnoputri formeerden uit partijgangers, technocraten en minderheden een hervormingsgezind team.

Het omvangrijke gezelschap – 3 superministers, 19 ministers, 10 ministers zonder portefeuille, een chef-staf van de strijdkrachten, een procureur-generaal en een kabinetschef van de president – telt technocraten, vertegenwoordigers van de meeste politieke partijen en van minderheden en vier (gewezen) generaals. In het kabinet zijn slechts drie ministers opgenomen die ooit in regeringen van oud-president Soeharto hebben gediend.

Alwi Shihab, een naaste medewerker van president Wahid, die minister van Buitenlandse Zaken wordt, zei gisteren dat zijn baas ,,hoofdpijn had, want steeds als hij er in geslaagd was het kabinet af te slanken, kwamen er weer nieuwe voorstellen''. Indonesische commentatoren reppen van een hervormingsgezind team met voldoende expertise, maar ook van `akomodasi'. Met andere woorden: het kabinet is zichtbaar het resultaat van politieke compromissen. Zo hebben alle partijen die Wahid vorige week in het Volkscongres aan de overwinning hielpen posten gekregen, terwijl ook de partij van Megawati (PDI-P) aan haar trekken is gekomen.

Wahids kabinet telt drie `coördinerende bewindslieden' (superministers). De huidige chef-staf van de strijdkrachten (en onder ex-president Habibie minister van Defensie), generaal Wiranto, wordt coördinator voor Politiek en Veiligheid, de econoom en Megawati-getrouwe Kwik Kian Gie wordt superminister van Economie, Financiën en Industrie, en de moslimpoliticus Hamzah Haz – vorige week de rivaal van Megawati in de race om het vice-presidentschap – gaat het beleidsterrein Welzijn coördineren. Ook die verdeling draagt het stempel van `nationale verzoening'. Alleen Golkar, ruim 30 jaar het politieke vehikel van Soeharto, komt er bekaaid af. De vice-voorzitter van Golkar, Marzuki Darusman, onder Soeharto een dwarsligger en nu voorzitter van de nationale commissie voor de rechten van de mens, gaat het openbaar ministerie leiden.

Het departement van Informatie, onder Soeharto de waakhond van de pers, wordt opgeheven; Defensie gaat voor het eerst naar een burger, de politicoloog prof. Juwono Sudarsono; er komen nieuwe departementen – waaronder Zee-exploitatie, Mensenrechten en Regionale Autonomie – en het onder Soeharto oppermachtige Staatssecretariaat wordt omgebouwd tot kabinet van de president.

De portefeuille van Binnenlandse Zaken gaat naar brigade-generaal b.d. Suryadi Sudirja, ooit stadscommandant en later gouverneur van Jakarta.

Generaal b.d. Suryadi Sudirja brengt volgens ingewijden de noodzakelijke bestuurlijke ervaring in op het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De benoeming van Alwi Shihab tot 's lands eerste diplomaat draagt duidelijk het stempel van president Wahid. De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken komt voort uit Wahids moslimbeweging Nahdlatul Ulama (NU), studeerde vergelijkende godsdienstwetenschap in Egypte en doceerde enige tijd aan het Amerikaanse Harvard. Hij spreekt vloeiend Engels en Arabisch en wordt beschouwd als een bruggenbouwer tussen Oost en West. Hij belichaamt de onafhankelijke buitenlandse politiek die Wahid zegt voor te staan.

Ook de benoeming van de econoom Kwik Kian Gie, een in Rotterdam opgeleide etnische Chinees en de laatste jaren een scherp criticus van het IMF, ademt de Indonesische onafhankelijkheidszin. Kwik is overigens geen nationalistische diehard. Zijn standpunt: samenwerking, maar geen dictaten.

Bij de presentatie van zijn kabinet zei president Wahid: ,,We kiezen voor hervormingen, maar op de Indonesische manier: geleidelijk''. Zijn pragmatische benadering van de alom gewenste demilitarisering van de politiek, bleek toen iemand vroeg waarom er een generaal minister van Mijnbouw en Energie wordt. Wahid: ,,Dat is toch duidelijk: mijnbouw is zware industrie en vergt een zwaargewicht.'' Met de benoeming van admiraal Widodo A.S. tot stafchef van de strijdkrachten gaat die post voor het eerst in de Indonesische geschiedenis niet naar een generaal van de landmacht, maar naar een marineman. En met de benoeming van Freddy Numberi, gewezen gouverneur van Irian Jaya, tot minister voor Optimalisering van het Staatsapparaat (zonder portefeuille) doet de eerste Papoea zijn intrede in het Indonesische machtscentrum. Wahids team telt slechts twee vrouwen, een minder dan Soeharto's laatste kabinet.