Eerste patentenoorlog in elektronische handel

In de sector van de elektronische handel is een strijd om patenten uitgebroken. Tot de hoofdrolspelers behoren Amazon.com en Microsoft. ,,In commercie via Internet zijn de inzetten en de risico's groter en is de invloed van patenten belangrijker dan ooit tevoren.''

Amazon.com is een patentrechtszaak begonnen tegen Barnesandnoble.com. Eerder al klaagde Priceline.com de Website Expedia van Microsoft aan. De twee zaken dateren van de afgelopen tien dagen.

In het geding zijn patenten voor software en zakelijke strategieën. Sinds het Amerikaanse hooggerechtshof dit soort patenten heeft erkend is de beer los.

Bij Amazon.com, het warenhuis op Internet, gaat het om de zogeheten `1-kliktechnologie' waarbij de klant sneller een aankoop kan doen. Bezoekers van Amazon.com vullen één keer hun persoonlijke informatie in en kunnen daarna vanaf dezelfde computer met één muisklik bestellen. Amazon.com heeft twee jaar geleden een patent aangevraagd op die technologie en die is vorige maand toegekend.

Barnesandnoble.com gebruikt zijn Expresslane-technologie sinds het begin van dit jaar. Priceline.com verkoopt vliegtickets, hotelkamers en huurauto's via Internet aan gebruikers die hun eigen prijs mogen noemen. Het `noem je eigen tarief' is overgenomen door Expedia, de reisagent op Internet van Microsoft.

Rechtszaken over patenten hebben soms de vorm van het verpletteren van de concurrentie. Jeff Tauber van Cybershop.com bijvoorbeeld betoogt dat steeds meer websites natuurlijk willen dat hun klanten zo min mogelijk met de muis hoeven te klikken, want dat verkort de transactietijd. Hij stelt dat veel websites tegelijkertijd het `1-klikidee' hebben uitgevonden en toegepast.

Amazon.com beschuldigt niemand ervan programmatuur te hebben gestolen. Het bedrijf meent alleen dat het idee van 1-klik niet door anderen zou mogen worden gebruikt. Op dit moment hebben honderden websites die goederen en diensten verkopen via Internet patentaanvragen lopen.

,,De oorlog over patenten op het gebied van commercie op Internet begint pas – Priceline en Amazon hebben de eerste schoten gelost'', aldus David Kline, co-auteur van Rembrandts in the Attic, een binnenkort te verschijnen boek over patenten. Klin legt niet alleen uit hoe patenten werken maar geeft ook een hoe-en-wat voor ondernemers die websites hebben.

,,In commercie via Internet zijn de inzetten en de risico's groter en is de invloed van patenten belangrijker dan ooit tevoren'', zeggen Rivette en Kline. ,,Zij die hun patentenstrategie geen voorrang geven, lopen het risico om gewoon een volgend `dotcom'-slachtoffer te worden.''

Het gaat in feite om een `nieuw front'in de strijd om intellectuele eigendom.

De rechtszaken die nu zijn aangespannen zijn zeker niet de eerste Internetschermutselingen. Amazon.com voerde vanaf het prille begin als leus `De grootste boekhandel op aarde'. Barnes & Noble vocht die leus aan en sleepte Amazon.com voor de rechter. De zaak is achter gesloten deuren geschikt, maar de uitkomst is duidelijk: Amazon.com voert nog steeds de leus.

Amazon.com raakte ook in de clinch met Wal-Mart, het grootste detailhandelsconcern ter wereld. Cruciaal bij de bedrijfsvoering van Amazon.com is de distributie. Het bedrijf trok daarom mensen aan van de winkelier die de beste reputatie heeft op het gebied van distributie: Wal-Mart.

Toen er steeds meer werknemers overgingen van Wal-Mart naar Amazon.com, stapte Wal-Mart naar de rechter omdat het ging om braindrain, en daarmee om bedrijfsgeheimen. De bedrijven hebben inmiddels een schikking getroffen.

De huidige zaak is zeker niet bij voorbaat gewonnen door Amazon.com. ,,Als dit patent het haalt, kan dat een domper zetten op de groei van het Internet'', aldus analist Ken Cassar van Jupiter Communications in de New York Times.

Volgens Cassar heeft de helft van alle winkelwebsites een systeem dat persoonlijke gegevens van kopers opslaat en ze ook de mogelijkheid biedt hun volgende aankoop sneller te verrichten.