Timman van kwaad tot erger

Er werd vooraf op gerekend dat Jan Timman het VAM-toernooi in Hoogeveen in zijn eentje zou winnen. Hij stond een half punt voor op Judit Polgar en die moest zaterdag in de laatste ronde tegen Anatoli Karpov, niet meer de geweldenaar van vroeger, maar nog steeds iemand die zelden verliest.

Timman zelf moest het met wit opnemen tegen Darmen Sadvakasov, de 20-jarige jeugdkampioen uit Kazachstan die in dit toernooi één uit vijf had gescoord en nog geen partij had gewonnen. Die zou met een remise tegen de toernooileider in zijn handen knijpen, zou je denken. Maar Sadvakasov won, of liever gezegd, Timman verloor. Het was dramatisch hoe hij een goede stelling in korte tijd om zeep bracht.

De schaakverslaggever mr. Evert Straat vergeleek eens een partij uit de Olympiade van 1954 in Amsterdam met een persbericht over een boer uit Sleeswijk-Holstein die eerst zijn boerderij in brand had gestoken, toen zijn vee slachtte, daarna zijn vrouw en kinderen doodschoot en ten slotte de hand aan zichzelf sloeg. `Van kwaad tot erger' was de nuchtere kop boven dit bericht.

Het spel van Timman deed sterk aan die boer uit Sleeswijk-Holstein denken. Eerst stond hij wat beter, toen verloor hij kostbare tijd, hij verzwakte zijn koningsstelling, verloor een pion, toen nog een pion en ten slotte een stuk.

Omdat Timman aan toppen en dalen in het schakersbestaan gewend is geraakt, sloeg hij niet de hand aan zichzelf. Wel werd uit zijn mond opgetekend dat die Sadvakasov er weinig van kon en dat hij zelf nog nooit in zijn leven in een laatste ronde van zo'n zwakke tegenstander had verloren.

In de geest van de vooroorlogse wereldkampioenskandidaat Nimzowitsch, die na een nederlaag eens op een tafel klom en schreeuwde: ,,Tegen deze idioot moet ik verliezen!'' Timman overdreef een beetje, want jeugdwereldkampioen worden, zoals Sadvakasov vorig jaar deed, kan lang niet iedereen.

Judit Polgar maakte tegen Karpov remise in een hard bevochten partij en kwam daardoor gelijk met Timman. Karpov werd derde. Men vraagt zich af of de door hem zo gewenste 150ste toernooioverwinning er ooit nog zal komen.

De open groep werd gewonnen door de Russische Belg Michail Goerevitsj. Op grond van een tie-breaksysteem, want in feite kwam hij met vier anderen op gelijke hoogte. Erik van den Doel verdween uit de kopgroep, terwijl hij daar het gehele toernooi deel van had uitgemaakt, door in de laatste ronde van de Rus Tiviakov te verliezen.

De 15-jarige Jan Werle haalde net geen meesterresultaat, maar een andere Nederlandse jeugdspeler, Jelmer Jens, slaagde daar wel in. De Nederlandse jeugd is de laatste tijd erg sterk, wat twee weken geleden nog eens bevestigd werd toen Dennis de Vreugt jeugdkampioen van Europa werd.

Wit Timman-zwart Sadvakasov

1. c2-c4 e7-e5 2. Pb1-c3 Pg8-f6 3. Pg1-f3 Pb8-c6 4. g2-g3 Lf8-c5 5. Lf1-g2 d7-d6 6. 0-0 a7-a6 7. e2-e3 0-0 8. d2-d4 Lc5-a7 9. h2-h3 h7-h6 10. b2-b3 Tf8-e8 11. Lc1-a3 e5xd4 12. Pf3xd4 Pc6xd4 13. e3xd4 Ta8-b8 14. Dd1-d3 Lc8-d7 15. Tf1-e1 b7-b5 16. La3-b2 b5-b4 17. Pc3-e2 c7-c6 18. a2-a4 a6-a5 19. Pe2-f4 g7-g5 20. Pf4-e2 d6-d5 21. h3-h4 Pf6-e4 22. h4xg5 h6xg5 23. g3-g4 Dd8-f6

24. Te1-f1 Ld7xg4 25. f2-f3 Pe4-c5 26. Dd3-d1 Lg4-f5 27. Ta1-a2 Pc5xb3 28. c4-c5 Df6-g6 29. f3-f4 Lf5-c2 30. f4-f5 Lc2xd1 31. f5xg6 Te8xe2 32. g6xf7+ Kg8-f8 33. Tf1xd1 Kf8xf7 34. Lg2-f1 Te2-d2 35. Td1xd2 Pb3xd2 36. Lf1-e2 Pd2-c4 37. Le2-h5+ Kf7-g7 38. Lb2-c1 b4-b3 39. Ta2-f2 b3-b2 40. Lc1xb2 Tb8xb2 41. Tf2-f7+ Kg7-h6 42. Lh5-f3 La7-b8 Wit gaf op.