Pianist-dirigent Zimerman viert Chopins sterfdag

In de wereld van de Grote Solisten gaat de Poolse pianist Krystian Zimerman een weg die hij door niemand anders dan zichzelf laat uitstippelen. Juist zijn individualisme maakt Zimerman uniek. Met het winnen van het Chopin Concours in Warschau begon in 1975 zijn internationale loopbaan, en zijn eerste opname van Chopins beide pianoconcerten dateert uit dezelfde periode. Toen al benadrukte Zimerman de invloed die de Italiaanse opera op Chopin uitoefende, toen ook besloot hij de pianoconcerten eens helemaal op eigen kracht te willen vertolken in de dubbelrol van pianist én dirigent.

Vorige week zondag was het precies 150 jaar geleden dat Chopin zijn laatste adem uitblies, en die aanleiding deed Zimerman besluiten zijn droom dit seizoen te verwezenlijken. Hij stelde eigenhandig een ad hoc orkest van vijftig jonge musici samen en organiseerde rond de beide pianoconcerten een tournee langs dertig steden.

Gisteravond deed Zimerman met zijn Polish Festival Orchestra met overdonderend succes het Amsterdamse Concertgebouw aan, en in alle details viel op hoe integer en perfectionistisch de concertreeks is ingevuld. Van de opkomst van het orkest tot aan de frasering van de muziek – uit beide concerten sprak steeds dezelfde zorgvuldigheid en doordachtheid.

Het Polish Festival Orchestra beheerst de visie waarin Zimerman vanaf zijn pianokruk hoofdwenkend voorgaat tot in alle finesses. Met een ongewoon simultaan gebruik van vibrato en een evenzeer homogene invulling van de dynamiek overtuigden beide concerten daarom zelfs in de passages die Zimermans aandacht als pianist volkomen opeisten. Alleen met een orkest dat bestaat uit ongewoon toegewijde musici is het mogelijk dezelfde werken veertig concerten lang zonder geestdodende routine uit te voeren. En alleen met een dergelijk orkest is het mogelijk met zoveel rijkdom van kleur en diversiteit te musiceren wanneer de rollen van dirigent en solist in één man zijn verenigd.

Zimermans Chopin is anders dan anders. Ook op de pas verschenen cd-opname die hij afgelopen zomer met zijn orkest maakte van de concerten, (DG 459 684-2) klinkt zijn vervoerende visie zonder overdadige rubati, zonder overromantische accenten, maar steeds met een verrassende theatraliteit in de warmte van klank. Dat Zimerman en zijn orkest Chopins pianoconcerten gisteravond voor de zevenentwintigste maal binnen twee maanden op de lessenaars zetten, bleek uitsluitend uit de bereikte graad van verfijning en perfectie.

Concert: Polish Festival Orchestra o.l.v. Krystian Zimerman (piano). F. Chopin: Pianoconcerten nrs. 1 en 2. Gehoord: 24/10 Concertgebouw Amsterdam.