Twijfel na debacle Seandelft

Een avond van modern leed in het Zaantheater in Zaandam. ,,Een komedie zonder humor'', riep een koper van een huis dat er nooit zal komen.

Met een snelle beweging verdwijnt er een pen in zijn binnenzak. ,,Zo houd ik tenminste nog iets over van deze ellende'', lispelt Ron Bron.

Na de greep in de bak met pennen van de gemeente vertelt Bron – eind twintig, lichte stoppels – over zijn huis in het plan Saendelft in de gemeente Zaanstad. Een mooie twee-onder-een-kap voor 420.000 gulden, een jaar geleden gekocht, de fundering was al gelegd. Veel tijd waren hij en zijn vriendin kwijt geweest met uitzoeken van de keuken en de badkamer. Maar sinds gisteren is het duidelijk: hun huis zal er nooit komen. ,,De gemeente is zo stom geweest'', zegt Bron boos. Hij weet niet wat er nu zal gebeuren. Eenzelfde huis kunnen ze door de enorme prijsstijging en de hogere rente waarschijnlijk niet betalen. Het is een avond vol modern leed. Op een informatieavond in het Zaantheater in Zaandam lopen honderden boze en teleurgestelde kopers van woningen in het nieuwplan Saendelft rond. Het plan is op een miljoenendebacle uitgelopen. Al wil verantwoordelijk wethouder M. Horselenberg (Ruimtelijke Ordening, PvdA) niet van een debacle spreken. ,,Dit is gewoon een zeer ingewikkeld en lastig proces'', zegt ze met eenzelfde gedragen stem als die van haar zus, minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat).

Honderden kopers worden in dit proces gemangeld tussen gemeente, projectontwikkelaars en de linoleumfabriek Forbo-Krommenie. Deze laatste wist bij de rechter te bewerkstelligen dat de bouw van 814 woningen in februari werd stilgelegd. Forbo was het niet eens met de bebouwing op 180 meter afstand van het fabrieksterrein. Door de geurgrenzen en fysieke insluiting vreesde het bedrijf in zijn groeimogelijkheden te worden beperkt.

De gemeente had projectontwikkelaars ondanks de bezwaren van Forbo toch toestemming gegeven voor de bouw. De eerste woningen werden juist heel dicht bij Forbo terwijl het plan met in totaal 5.000 woningen een groot oppervlak beslaat. ,,Dat wilde de provincie'', aldus wethouder Horselenberg.

Forbo en de gemeente hebben uiteindelijk een compromis gesloten. Ze vreesden na het verlies bij de bestuursrechter, volgende week ook bij de Raad van State onderuit te gaan. Een deel van fase één (`slag één', zoals een projectontwikkelaar gisteren steeds zei) wordt geschrapt. De wijk komt daarmee op 400 afstand meter van Forbo te liggen, zodat het bedrijf in de toekomst kan uitbreiden. ,,Een compromis met een rouwrandje'', omschreef burgemeester Vreeman het donderdag. Een deel van de kopers is ernstig gedupeerd, maar voor ruim vijfhonderd anderen van fase één kan de bouw tenminste doorgaan. ,,Een rouwrandje? Dit debacle noem ik geen rouwrandje'', zei bewonersvertegenwoordiger R. Boas.

Maar de projectontwikkelaars, verenigd in de combinaties OGS en OBAN, zijn niet in het compromis betrokken. ,,Ik heb vanavond geen pasklare antwoorden'', zegt H. Sanders namens OBAN. Vervolgens praat en praat hij, maar iets duidelijks komt er niet uit. ,,Wij zullen dit goed bestuderen.'' Hij laat wel doorschemeren dat de projectontwikkelaars het er misschien weleens niet mee eens kunnen zijn, waarmee ook de bouw van de andere vijfhonderd woningen onzeker blijft. De marktpartijen hebben de macht om de overeenkomst te verhinderen, want de exploitatiemaatschappij GEM moet nog akkoord gaan. Daarin zijn Zaanstad en de projectontwikkelaars ieder voor vijftig procent aandeelhouder.

Bouwbesluiten, vergunningen, juridische termijnen. De avond kabbelt voort. Enige duidelijkheid over compensatie voor de gedupeerde kopers komt er niet. Ook sommige kopers van de huizen die waarschijnlijk wel zullen worden gebouwd zeggen schade te hebben. ,,Wie dacht midden in de wijk te komen wonen, kijkt straks tegen een loods van Forbo aan'', roept bewonersvergenwoordiger Boas.

Dan stapt een man in driedelig kostuum naar een microfoon. ,,En nou is het uit met het gezeik, verdomme. We worden hier genaaid'', roept hij. Vervolgens eist hij dat de gedupeerde kopers eenzelfde huis krijgen voor eenzelfde bedrag. ,,Prijspeil 1998. En mevrouw Horselenberg: trek politieke consequenties en ga alstublieft weer de verpleging in.'' Horselenberg reageert met een pijnlijke lach: ,,Ik weet niet of dat iets oplost.'' De man is niet te vermurwen. ,,Misschien krijgen we dan een VVD'er.'' Horselenberg weet uiteindelijk met veel woorden duidelijk te maken dat de gemeente de helft van de schade van de gedupeerde kopers wil dragen als de projectontwikkelaars de andere helft betalen. Maar van die zijde blijft het alles onduidelijk.

,,Een komedie zonder humor'', zo vat een man bij de microfoon de avond samen. ,,U bent met twijfel gekomen en u gaat met twijfel weg'', besluit de gemeentevoorlichter de avond. Voor 1 december zal er meer duidelijkheid moeten zijn, want dan lopen alle koopcontracten af. Horselenberg zegt na afloop niet te piekeren over aftreden, hoewel ze van het begin af aan verantwoordelijk is voor het plan Saendelft. ,,Ik ben bezig met het zoeken naar oplossingen. Dat is besturen. Als het lukt komen er tenminste nog 540 woningen en kan Forbo uitbreiden.''

Rianette Dijkman en haar vriend Danny Hogendorp hebben niet willen wachten op het steekspel, vertellen ze in de foyer van het theater. Ze hebben voor alle zekerheid een huis in Almere gekocht net als in Saendelft voor ongeveer 350.000 gulden. Volgende maand trekken ze er in. Maar ze hebben het koopcontract met Saendelft nog niet ontbonden. Want zoals het er nu uitziet wordt hun huis wel gebouwd. ,,Misschien dat we over een jaar of zo toch voor dat huis kunnen kiezen'', zegt Dijkman. ,,Dan verkopen we die in Almere met een fikse winst. Ik denk dat we het wel slim hebben aangepakt.''

Ze wonen in de toekomst liever in Saendelft. Het wordt een leuke wijk, daar zijn ze van overtuigd. Dankzij alle ellende wordt het volgens velen zelfs de meeste hechte wijk van Nederland.