NEURONEN IN DE NEOCORTEX VAN APEN BLIJVEN DELEN

In de hersenschors (neocortex) van volwassen makaken ontstaan voortdurend nieuwe zenuwcellen. Het gaat om nieuwvormingen in delen van de hersenschors die verantwoordelijk zijn voor cognitieve functies: de prefrontale (voorhoofdsbeen-), de temporale (slaapbeen-) en de parietale (wandbeen-)kwabben. De nieuwe zenuwcellen lijken te ontstaan bij meer centraal in de hersenen gelegen holten en vervolgens omhoog te migreren naar de hersenschors (Science, 15 okt).

Het is voor het eerst dat is aangetoond dat bij volwassen zoogdieren in deze `hogere' hersendelen nieuwe zenuwcellen ontstaan. Lange tijd werd als een vaststaand feit aangenomen dat er bij zoogdieren in het algemeen en primaten in het bijzonder na de jeugd geen nieuwe hersencellen meer ontstonden. Deze opvatting is inmiddels gestaag ontkracht. In de jaren zeventig al werden bij volwassen ratten nieuwe zenuwcellen gevonden in de hippocampus (een `lager' hersendeel, onder meer betrokken bij het geheugen), en een paar jaar geleden werd hetzelfde aangetoond bij volwassen apen. Vorig jaar werden nieuwgevormde zenuwcellen aangetroffen in de hippocampus van volwassen mensen (Nature Medicine, nov. 1998).

De zenuwcellen werden gevonden door de makaken te injecteren met bromodeoxyuridine (BrdU) dat als marker kan worden gebruikt voor delende cellen en hun nakomelingen. Ook werden meer specifieke neurologische markers gebruikt zodat – na sectie op de apen – gemakkelijker verschillende soorten zenuwcellen konden worden onderscheiden. Een week oude nieuwvormingen werden aangetroffen aan de randen van ventricels (hersenholten). Neuronen die 1 tot 3 weken oud waren werden aangetroffen in de `witte materie' (de zenuwbundels die de verbindingen vormen tussen de verschillende hersendelen) en ze hadden ook de typische langgerekte vorm van migrerende zenuwcellen. In de hersenschors werden volwassen BrdU-gelabelde zenuwcellen gevonden. Bij de nieuwgevormde hersencellen zijn tot nu toe alleen nog korte axonen (verbindingen met andere zenuwcellen) gevonden, geen verbindingen met andere hersendelen.

Het onderzoek is gedaan door een team van de University of Princeton, onder leiding van Elizabeth Gould. Gould publiceerde eerder dit jaar over een onderzoek onder ratten, waaruit bleek dat nieuwgevormde zenuwcellen in de hippocampus van ratten langer en vaker bleven voortleven wanneer de ratten allerlei leeropdrachten hadden moeten vervullen. Gould schrijft nu in Science te vermoeden dat ook de nieuwvormingen in hersenschors van makaken een belangrijke rol spelen bij het aanleren van nieuw gedrag, maar bewezen is dat vermoeden nog niet.